Sau khi Elon Musk tuyên bố thành lập và tài trợ cho một đảng chính trị mới tại Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích gay gắt cựu cố vấn và từng là đồng minh thân cận của mình.

Washington – Tổng thống Donald Trump hôm Chủ nhật đã gọi quyết định của Elon Musk thành lập và tài trợ cho một đảng chính trị mới là “lố bịch”. “Các đảng thứ ba chưa bao giờ thành công, nên cứ để ông ta vui vẻ với việc đó, nhưng tôi nghĩ điều đó thật ngớ ngẩn,” ông Trump phát biểu trước các phóng viên khi đang trên đường trở về Tòa Bạch Ốc từ sân golf của mình ở New Jersey.

Sau đó, Trump viết một bài dài trên nền tảng Truth Social để diễn giải rõ hơn quan điểm:
“Tôi thấy buồn khi chứng kiến Elon Musk trượt dài, trở thành một ‘tai nạn tàu hỏa’ trong suốt năm tuần qua. Ông ta thậm chí còn muốn thành lập một đảng chính trị thứ ba, bất chấp việc chưa có đảng nào như vậy từng thành công ở Mỹ,” Trump viết.

“Điều duy nhất mà các đảng thứ ba mang lại là sự HỖN LOẠN và PHÁ VỠ TOÀN DIỆN,” ông tiếp tục, và cáo buộc Musk hành động vì bất mãn với kế hoạch của chính phủ cắt trợ cấp mua xe điện – một lĩnh vực trực tiếp ảnh hưởng đến Tesla.

Trump cũng tiết lộ rằng Musk từng vận động để ông đề cử người bạn thân Jared Isaacman làm giám đốc NASA. Tuy nhiên, sau khi Musk rời khỏi vai trò nhân viên đặc biệt trong chính quyền, đề cử này đã bị rút lại. “Tôi cũng thấy không phù hợp khi một người bạn thân của Elon – người đang hoạt động trong ngành không gian – lại điều hành NASA, khi NASA là một phần quan trọng trong đế chế kinh doanh của Elon,” Trump nói thêm.

Trước đó trong ngày, Bộ trưởng Ngân khố Scott Bessent đã lên tiếng trên chương trình State of the Union của CNN, cho rằng Musk nên tập trung vào công việc kinh doanh và tránh xa chính trị. “Nguyên lý của DOGE thì rất phổ biến – nhưng nếu nhìn vào thăm dò, Elon thì không,” Bessent nói, ám chỉ “Bộ Năng suất Chính phủ” (Department of Government Efficiency – DOGE), cơ quan mà Musk từng đứng đầu tạm thời từ tháng 1 đến tháng 5 năm nay.

Các cuộc khảo sát cho thấy các biện pháp cắt giảm chi tiêu và sa thải nhân sự trong chính phủ liên bang dưới thời Musk bị công chúng phản đối mạnh mẽ. Bessent nói thêm rằng các cổ đông của các công ty Musk – đặc biệt là Tesla – đã yêu cầu ông rút khỏi chính trường sau khi doanh số xe điện sụt giảm trong thời gian ông làm việc với Tòa Bạch Ốc. “Tôi tin rằng hội đồng quản trị của các công ty đó không hề thích tuyên bố ngày hôm qua và sẽ gây áp lực để ông ấy tập trung vào kinh doanh, thay vì chính trị,” Bessent nhận định.

Bình luận này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Musk công bố thành lập Đảng Hoa Kỳ (America Party), đồng thời tố Trump đang “đẩy nước Mỹ vào phá sản” sau khi ký ban hành dự luật thuế và chi tiêu khổng lồ.

Musk công bố thông tin trên hàng loạt bài đăng trên X, nền tảng mạng xã hội mà ông sở hữu. “Khi đất nước bị hủy hoại vì lãng phí và tham nhũng, chúng ta đang sống trong một hệ thống đơn đảng, không phải dân chủ,” ông viết.
“Hôm nay, Đảng Hoa Kỳ chính thức được thành lập để giành lại tự do cho các bạn.”

Trong vai trò lãnh đạo DOGE, Musk đã nhiều lần chỉ trích dự luật “to, đẹp” của Trump – văn kiện bị Văn phòng Ngân sách Quốc hội đánh giá sẽ làm thâm hụt ngân sách liên bang thêm 3.300 tỷ USD đến năm 2034. Dự luật này cắt giảm mạnh các chương trình an sinh xã hội liên bang, và khiến hơn 10 triệu người có nguy cơ mất bảo hiểm y tế.

Hai bên đã công khai tranh cãi từ khi Musk rời chính phủ vào tháng 5. Khi Trump ký luật vào ngày 4/7 trong buổi picnic tại Tòa Bạch Ốc, Musk liền mở một cuộc thăm dò trên X, hỏi liệu người dân có muốn “thoát khỏi hệ thống hai đảng” hay không. Kết quả: 2/3 người tham gia trả lời “có”.

Dù chưa tiết lộ chi tiết tổ chức hay thời điểm chính thức ra mắt, Musk cho biết đảng mới của ông sẽ tập trung vào 2–3 ghế Thượng viện và 8–10 ghế Hạ viện – đủ sức tạo nên “quyền lực then chốt” trong bối cảnh Quốc hội đang bị chia rẽ sát nút. “Điều đó sẽ đảm bảo rằng các đạo luật thực sự phản ánh ý chí của nhân dân,” Musk khẳng định.

Tuy nhiên, những dòng trạng thái tiếp theo của ông trên X cho thấy mối quan hệ giữa ông và Trump đã quay về tình trạng căng thẳng. Trước đó, trong một cuộc khẩu chiến hồi đầu hè, Musk từng tuyên bố rằng tên của Trump có trong các tài liệu liên quan đến tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein. Dù sau đó Musk đã xóa bài đăng và gửi lời xin lỗi, quan hệ giữa hai người vẫn không hồi phục.

Hôm Chủ nhật, Musk bất ngờ đăng lại hình Ghislaine Maxwell – “trợ thủ đắc lực” của Epstein – và đặt câu hỏi tại sao chỉ có bà ta ngồi tù, còn những người đàn ông từng mua dâm trẻ vị thành niên thì không bị xét xử.

Ông cũng tuyên bố việc phá vỡ thế độc quyền của hai đảng lớn ở Mỹ “không hề khó,” đồng thời hỏi công chúng nên tổ chức Đại hội đầu tiên của Đảng Hoa Kỳ “ở đâu và khi nào” – gọi đó là “một sự kiện rất vui.”

Trump, trong khi đó, không giấu được sự tức giận. Khi Musk gọi dự luật là “điên rồ,” Trump dọa sẽ xem xét trục xuất tỷ phú sinh tại Nam Phi này – người đã nhập quốc tịch Mỹ. Ông cũng gợi ý có thể cắt giảm các khoản trợ cấp liên bang dành cho SpaceX – công ty của Musk hiện đang nắm giữ hàng chục tỷ USD hợp đồng với chính phủ Mỹ.

“DOGE là một con quái vật, và nó có thể quay lại để nuốt chửng Elon. Sẽ kinh khủng lắm đấy, đúng không?” Trump nói đùa với phóng viên hôm thứ Ba.

Hiện tại, theo quy định của Ủy ban Bầu cử Liên bang (FEC), các đảng chính trị mới không cần đăng ký ngay lập tức, nhưng sẽ phải báo cáo tài chính nếu chi tiêu vượt ngưỡng cho phép.

Theo ước tính, Musk đã chi hơn 275 triệu USD từ tài sản cá nhân để hỗ trợ Trump tái đắc cử trong cuộc bầu cử tháng 11 năm ngoái.

Nguồn theguardian

Tổng thống cho biết chính quyền sẽ bắt đầu gửi thư đến các đối tác thương mại để áp dụng mức thuế mới khi thời hạn tạm hoãn 90 ngày kết thúc trong tuần này.

Washington – Tổng thống Donald Trump hôm Chủ nhật thông báo rằng chính quyền của ông sẽ bắt đầu gửi thư từ ngày thứ Hai tới các đối tác thương mại của Hoa Kỳ, thông báo về các mức thuế mới áp đặt lên hàng hóa họ xuất khẩu sang Mỹ. “Có thể là 12 nước, có thể là 15,” ông nói với báo giới. “Và chúng tôi cũng đã đạt được một số thỏa thuận, nên sẽ là kết hợp giữa thư và các thỏa thuận đã ký.”

Trước câu hỏi về việc liệu các mức thuế mới có bắt đầu được áp dụng ngay trong tuần này – khi thời hạn tạm hoãn 90 ngày kết thúc vào ngày 9 tháng 7 – hay dời sang ngày 1 tháng 8 như một số quan chức gợi ý, Trump trả lời không rõ ràng:
“Không, đó sẽ là thuế, thuế quan, ý tôi là các mức thuế sẽ… Tôi nghĩ phần lớn các nước sẽ xong trước ngày 9 tháng 7, vâng. Hoặc là nhận thư, hoặc là có thỏa thuận.”

Nhận thấy sự lúng túng từ Tổng thống, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick chen vào để làm rõ: “Nhưng thuế sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày 1 tháng 8. Tổng thống đang quyết định mức thuế và các thỏa thuận ngay bây giờ, nhưng thời điểm áp dụng là 1 tháng 8.”

Hồi tháng 4, Trump công bố mức thuế cơ bản 10% đối với hầu hết các quốc gia và các khoản thuế bổ sung có thể lên tới 50%. Tuy nhiên, thời điểm áp dụng đã được trì hoãn – trừ mức 10% – đến ngày 9 tháng 7. Với việc dời hạn sang ngày 1 tháng 8, các nước được thêm ba tuần gia hạn, nhưng các nhà nhập khẩu lại rơi vào tình trạng bất định kéo dài.

Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ, Scott Bessent, nói với CNN sáng Chủ nhật rằng nhiều thông báo lớn về các thỏa thuận thương mại có thể sẽ được công bố trong vài ngày tới, đồng thời cho biết Liên minh châu Âu đã đạt tiến triển đáng kể trong đàm phán với Mỹ.

Ông cũng cho biết Trump sẽ gửi thư đến khoảng 100 quốc gia nhỏ mà Mỹ có ít giao thương, để thông báo rằng các quốc gia này sẽ phải đối mặt với mức thuế cao hơn – mức đã được thiết lập ngày 2 tháng 4 nhưng bị hoãn đến ngày 9 tháng 7.

“Ngài Tổng thống sẽ gửi thư đến một số đối tác thương mại để nói rằng nếu các bạn không hành động nhanh chóng, thì đến ngày 1 tháng 8, mức thuế ngày 2 tháng 4 sẽ được khôi phục. Tôi nghĩ chúng ta sẽ thấy nhiều thỏa thuận được ký kết rất sớm,” Bessent nói với CNN.

Kể từ khi nhậm chức, Trump đã phát động một cuộc chiến thương mại toàn cầu, khiến thị trường tài chính biến động mạnh và buộc nhiều quốc gia phải tìm cách bảo vệ nền kinh tế của mình – phần lớn thông qua các thỏa thuận song phương với Mỹ.

Ông Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia của Tòa Bạch Ốc, cho biết trên đài CBS rằng vẫn có “khoảng linh hoạt” cho những quốc gia đang đàm phán nghiêm túc. “Có các thời hạn, nhưng cũng có những tình huống gần đạt được thỏa thuận, nên có thể sẽ có sự trì hoãn sau thời hạn,” Hassett nói, và nhấn mạnh rằng Trump sẽ là người quyết định cuối cùng.

Nguồn theguardian

Các chuyến thăm Tòa Bạch Ốc của nguyên thủ quốc gia từng là dịp thể hiện ngoại giao trực tiếp, sự thân thiện giữa các đồng minh và những bức ảnh chụp lịch thiệp. Nhưng điều đó đã thay đổi dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Cuộc “bêu riếu công khai” Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngay trong Phòng Bầu dục hồi tháng Hai đã phá vỡ các chuẩn mực truyền thống, khiến nhiều lãnh đạo nước ngoài hoang mang. “Anh chẳng tỏ ra biết ơn gì cả,” Trump quở trách Zelensky, trong khi Phó Tổng thống JD Vance phụ họa ngay trước ống kính báo chí quốc tế.

Khi Zelensky kêu gọi thêm viện trợ cho cuộc chiến chống Nga, Trump thậm chí đe dọa sẽ từ bỏ Ukraine hoàn toàn. Cuộc họp nhanh chóng biến thành một màn cãi vã lớn tiếng.

Không chỉ có vậy, các lãnh đạo nước ngoài cũng theo dõi kỹ những động thái khác của Trump: từ việc cáo buộc Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa phạm tội diệt chủng mà không có bằng chứng, đến những trao đổi căng thẳng với Thủ tướng Canada Mark Carney. Những sự kiện này cho thấy, các chuyến thăm Phòng Bầu dục trong nhiệm kỳ hai của Trump đòi hỏi sự chuẩn bị theo kiểu hoàn toàn khác.

Theo năm cựu nhà ngoại giao từng tham gia chuẩn bị các cuộc họp này, Tòa Bạch Ốc dưới thời Trump giống như võ đài hay trường quay truyền hình hơn là trung tâm ngoại giao. Họ nói rằng các nguyên thủ phải chuẩn bị tinh thần để đối mặt với “võ thuật ngoại giao,” những màn châm biếm hoặc thậm chí là kiểu tâng bốc theo phong cách Bắc Hàn. Và điều tối kỵ: tuyệt đối không được công khai nói Trump sai trước ống kính máy quay.

“Không bao giờ được công khai phản bác Trump, bởi ông ấy sẽ mất thể diện – điều mà ông không thể chấp nhận,” Gérard Araud, cựu đại sứ Pháp tại Mỹ dưới nhiệm kỳ đầu của Trump, chia sẻ.

Ngay cả Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu – đồng minh thân thiết của Trump – cũng đang tìm cách tránh xung đột trước chuyến thăm dự kiến vào thứ Hai tới. Sau khi Trump tuyên bố sẽ “rất cứng rắn” với Netanyahu về việc ngừng bắn tại Gaza, một quan chức Israel nhanh chóng xác nhận nước này đã đồng ý với đề xuất ngừng bắn 60 ngày – chỉ khoảng 24 giờ sau phát ngôn của Trump.

Trump phiên bản 2.0

Cựu Ngoại trưởng Lithuania, Gabrielius Landsbergis, nói với CNN rằng các chuyến thăm Phòng Bầu dục giờ là cơ hội để Trump “thể hiện mình là kẻ dẫn đầu, hạ thấp người khác.” Ông gọi đó là “một màn trình diễn.”

Trump dường như đồng tình với điều đó khi kết thúc cuộc họp với Zelensky bằng câu: “Đây sẽ là một chương trình truyền hình tuyệt vời.”

Arturo Sarukhán, cựu đại sứ Mexico tại Washington, mô tả các cuộc họp là “vandalism ngoại giao và chọc tức có chủ đích.”

Theo các nhà ngoại giao, Trump phiên bản 2.0 thậm chí còn khác xa so với nhiệm kỳ đầu. Năm 2017, ông vẫn đang “học cách làm tổng thống” và “tìm hiểu giới hạn quyền lực.” Nay, ông đã hoàn toàn tự tin, không còn bận tâm đến các rào cản pháp lý hay sự chỉ trích.

Cựu đại sứ Úc tại Mỹ, Joe Hockey, nhận định Trump trở lại là một “nhà đàm phán cực kỳ sừng sỏ,” và “giao dịch trắng trợn hơn.” Từ đầu năm đến nay, cả đồng minh lẫn đối thủ đều phải chịu thuế quan chưa từng có và tìm cách ve vãn Trump để có điều kiện thương mại thuận lợi hơn.

Araud nói: “Các lãnh đạo châu Âu đặc biệt rơi vào trạng thái hoang mang và phủ nhận thực tế.”

Phá vỡ truyền thống

Phòng Bầu dục dưới thời Trump phủ đầy chi tiết vàng óng ánh, phản chiếu quan điểm cá nhân của ông về lịch sử nước Mỹ – vừa là nơi làm việc, vừa là sân khấu phô trương quyền lực.

Araud cho rằng Tòa Bạch Ốc của Trump không còn là một bộ máy hành chính kiểu cũ, mà giống như “triều đình hoàng gia.” Không có sự tiếp cận cá nhân với Trump hoặc gia đình ông, lãnh đạo nước ngoài gần như không thể đạt được điều gì. Và ngay cả khi gặp trực tiếp, “cũng chưa chắc tác động được ông ta.”

“Thời trước, có những quy tắc,” Araud nói thêm. Các cuộc họp tại Phòng Bầu dục từng được lên kế hoạch hàng tháng, là cơ hội ngoại giao đặc biệt.

“Bạn được yêu cầu thể hiện sự tôn trọng tối thiểu,” ông nói.

Rufus Gifford, cựu Đại sứ Mỹ tại Đan Mạch và Trưởng ban Nghi lễ dưới thời Tổng thống Biden, nói: “Những chuyến thăm đó phải thể hiện sự tôn trọng, và đem lại lợi ích cho cả hai bên.”

Ông chia sẻ thêm: “Lời khuyên của chúng tôi rất đơn giản: tận dụng từng khoảnh khắc hiếm hoi. Cuộc họp nên là dịp để hiểu nhau như những con người.”

Sarukhán kể lại rằng với các Tổng thống Bush và Obama, đội ngũ Mexico thường chuẩn bị sẵn “mồi câu” để tạo không khí, từ sở thích cá nhân đến chủ đề chung. Tổng thống Vicente Fox từng mời Bush đến trang trại riêng ở Mexico, sau khi Bush đón ông tại trang trại ở Texas trước đó. Những hình ảnh từ chuyến đi đó là “vàng ròng truyền thông.”

Lời khuyên sống còn

“Landsbergis gợi ý: ‘Hãy nghĩ như thể bạn đang lên sóng truyền hình khi chuẩn bị gặp Trump.’ Vì cả Trump lẫn các lãnh đạo nước ngoài đều quan tâm đến hình ảnh trước cử tri quê nhà.”

Sarukhán cũng cho rằng nếu lãnh đạo có thể “ứng biến jiu-jitsu ngoại giao” với Trump, điều đó sẽ có lợi.

Gifford thì cảnh báo: “Trump thích giữ các lãnh đạo nước ngoài trong thế chênh vênh.”

Thậm chí, có khi còn cần chuẩn bị thể chất – như cái bắt tay “nghiền nát” nổi tiếng. Araud kể ông từng cảnh báo Macron: “Hãy cẩn thận. Ông ấy sẽ bóp tay rất mạnh. Phải chuẩn bị kháng cự.”

Và sau đó, Araud khuyên nên “phục tùng.”
“Trước tiên, hãy cảm ơn liên tục. Hãy khen ngợi Tổng thống. Có một chút gì đó rất Bắc Hàn trong Phòng Bầu dục,” ông nói.
“Cuộc gọi điện thoại với Trump? Tối thiểu 45 phút, trong đó có ít nhất 40 phút là ông ta nói.”

Gifford cũng nhấn mạnh không nên cố làm vừa lòng Trump một cách giả tạo. “Nó có thể hiệu quả trong khoảnh khắc, nhưng về lâu dài thì không. Và ông ta sẽ lật ngược bạn.”

Cân đo giữa rủi ro và phần thưởng

Rufus Gifford nhận định: “Tôi không hiểu vì sao các nguyên thủ nước ngoài vẫn bước vào Phòng Bầu dục với kỳ vọng như trước đây – mọi thứ giờ đã khác.” Ông nói thêm rằng, không giống các tổng thống tiền nhiệm, Trump không đặt nặng giá trị của các liên minh.

Dù nguy cơ bị “đánh úp” theo kiểu truyền hình thực tế là có thật, nhưng theo Landsbergis, phần thưởng từ một cuộc gặp tại Phòng Bầu dục vẫn xứng đáng với rủi ro đó. Với những quốc gia nhỏ như Lithuania, đây có thể là “cơ hội duy nhất” để truyền tải thông điệp hoặc cảnh báo quan trọng – chẳng hạn về mối đe dọa từ Nga – trực tiếp đến Trump.

Tuy nhiên, để vượt qua bãi mìn của các cuộc đối thoại nặng kịch tính và những khoảnh khắc bị phát sóng toàn cầu, các nhà lãnh đạo cần ứng xử với Trump như với “một đứa trẻ thất thường và khó đoán,” theo lời cựu đại sứ Pháp Gérard Araud.

“Trump là người duy nhất đưa ra quyết định – và ông ấy hành động theo bản năng,” Araud nói.

Nguồn CNN

Tỷ phú Elon Musk ngày thứ Bảy tuyên bố sẽ thành lập một đảng chính trị thứ ba, sau khi xảy ra mâu thuẫn nghiêm trọng với cựu Tổng thống Donald Trump – động thái được xem là sự hiện thực hóa lời đe dọa ông từng đưa ra nếu dự luật nội địa của Trump được ký thành luật.

“Khi nói đến việc đẩy đất nước vào cảnh phá sản vì lãng phí và tham nhũng, chúng ta đang sống trong một hệ thống đơn đảng, chứ không phải nền dân chủ,” Musk – người từng được mệnh danh là “người bạn đầu tiên” của Trump – viết trên nền tảng mạng xã hội X. “Hôm nay, Đảng Hoa Kỳ (America Party) chính thức được thành lập để giành lại tự do cho các bạn.”

Musk từng là nhà tài trợ cá nhân lớn nhất cho chiến dịch tranh cử năm 2024 của Trump và là cố vấn thân cận, dẫn đầu nỗ lực cắt giảm lãng phí chính phủ trong chính quyền Trump. Tuy nhiên, ông đã chỉ trích mạnh mẽ dự luật “to, đẹp” của Trump vì ước tính nó sẽ làm tăng thêm hàng ngàn tỷ đô la vào thâm hụt ngân sách liên bang.

Chính sự phản đối công khai dự luật này được xem là nguyên nhân chính dẫn đến sự đổ vỡ giữa hai người trong tháng trước. Dù căng thẳng tưởng chừng hạ nhiệt sau khi Musk bày tỏ hối tiếc và xóa các bài đăng gay gắt về Trump, mâu thuẫn lại bùng lên trong những ngày gần đây khi dự luật sắp được thông qua. Trump đã ký thành luật vào thứ Sáu.

Về phần mình, Trump gọi tuyên bố thành lập đảng mới của Musk là “lố bịch” và cho rằng nó chỉ gây thêm rối loạn.

“Tôi nghĩ việc thành lập đảng thứ ba là điều lố bịch. Chúng tôi đang có rất nhiều thành công với Đảng Cộng hòa,” Trump nói với báo giới trước khi lên chiếc Air Force One ở New Jersey hôm Chủ Nhật. “Đảng Dân chủ đã lạc lối, nhưng nước Mỹ từ lâu là hệ thống hai đảng. Một đảng thứ ba chỉ làm mọi thứ thêm rối.”

“Các đảng thứ ba chưa từng thành công. Nếu ông ta muốn chơi thì cứ việc, nhưng tôi nghĩ điều đó thật ngớ ngẩn,” Tổng thống nói thêm.

Hiện chưa rõ Musk đã thực hiện các bước pháp lý nào để thành lập đảng chính thức, vốn đòi hỏi phải đăng ký với Ủy ban Bầu cử Liên bang (FEC). Các hồ sơ mới nhất từ FEC chưa cho thấy bất kỳ động thái nào như vậy.

Tỷ phú giàu nhất thế giới cho biết ông muốn xây dựng một đảng có lập trường tài chính bảo thủ và kiểm soát chi tiêu công, nhưng chưa công bố rõ ràng các nội dung chính sách cụ thể khác của đảng.

Musk và Trump có nhiều điểm tương đồng trong các vấn đề xã hội hiện đại. Tuy nhiên, Musk lập luận rằng chương trình nghị sự của Đảng Cộng hòa sẽ làm gia tăng nợ công, và gọi đó là “chế độ nô lệ nợ.”

Hệ thống hai đảng tại Mỹ từ lâu bị cả cử tri Dân chủ lẫn Cộng hòa chỉ trích, nhưng các nỗ lực hình thành đảng thứ ba trong thế kỷ qua đều gặp thất bại. Tỷ phú Ross Perot từng tranh cử tổng thống như một ứng viên độc lập năm 1992 và giành gần 20% phiếu phổ thông, nhưng không giành được bang nào – cuộc bầu cử năm đó do Bill Clinton chiến thắng.

Như CNN từng đưa tin, các chuyên gia về tài chính vận động tranh cử và khoa học chính trị cho rằng việc thành lập một đảng mới tại Mỹ là cực kỳ khó khăn về mặt tài chính và pháp lý, và cả cử tri lẫn ứng viên đều tỏ ra e dè.

Trong các bài đăng khác tuần này, Musk nói đảng mới của ông sẽ trở thành một lực lượng chính trị tích cực trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm tới, ban đầu tập trung ủng hộ một số ứng viên tại vài khu vực Hạ viện và Thượng viện.

Về phần mình, Trump cũng đáp trả bằng những đe dọa riêng. Ông cho biết chính phủ đang cân nhắc lại các hợp đồng trị giá hàng tỷ đô la với các công ty của Musk, và mô tả Bộ Năng suất Chính phủ – cơ quan Musk từng điều hành – như một “con quái vật” có thể “quay lại và nuốt chửng Elon”.

Nguồn CNN

(AP) — Tám người đàn ông bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ vào tháng Năm và bị giam giữ suốt nhiều tuần tại một căn cứ quân sự Mỹ ở Djibouti, châu Phi, trong lúc các khiếu kiện pháp lý của họ được xem xét, đã chính thức đến điểm đến mà chính quyền Trump mong muốn: Nam Sudan – quốc gia đang chìm trong chiến tranh, nơi Bộ Ngoại giao Mỹ cảnh báo không nên du lịch vì “tội phạm, bắt cóc và xung đột vũ trang.”

Những người bị trục xuất đến từ Cuba, Lào, Mexico, Myanmar, Việt Nam và Nam Sudan đã đặt chân đến Nam Sudan vào thứ Sáu, sau khi một thẩm phán liên bang dọn đường cho chính quyền Trump chuyển họ đi – vụ việc từng được đưa lên tận Tối cao Pháp viện, nơi sau cùng cho phép họ bị đưa khỏi Mỹ. Giới chức chính quyền cho biết, những người này từng bị kết án các tội danh bạo lực tại Hoa Kỳ.

“Đây là chiến thắng cho pháp quyền, cho sự an toàn và an ninh của người dân Mỹ,” phát ngôn viên Bộ An ninh Nội địa Tricia McLaughlin tuyên bố hôm thứ Bảy khi công bố các cá nhân trên đã đến Nam Sudan – một quốc gia hỗn loạn và có nguy cơ tái rơi vào nội chiến.

Tối cao Pháp viện hôm thứ Năm đã cho phép tiếp tục chuyển giao các cá nhân này, vốn đã được đưa lên chuyến bay từ tháng Năm hướng đến Nam Sudan. Trước đó, chuyến bay bị chuyển hướng đến căn cứ tại Djibouti sau khi một thẩm phán liên bang phán quyết rằng chính quyền đã vi phạm lệnh của ông khi không cho các cá nhân này cơ hội kháng cáo trước khi bị trục xuất. Tại Djibouti, họ bị giam giữ trong một container được cải hoán làm nơi tạm giữ.

Đa số bảo thủ tại Tối cao Pháp viện trước đó đã ra phán quyết vào tháng Sáu rằng các viên chức di trú có thể nhanh chóng trục xuất người đến các nước thứ ba. Quyết định này đã đảo ngược một lệnh trước đó cho phép người di cư kháng cáo khi bị trục xuất đến quốc gia khác ngoài quê hương – nơi họ có thể đối mặt với nguy hiểm.

Một loạt phiên điều trần khẩn vào đúng Ngày Độc lập (4/7) đã tạm thời ngăn chặn các vụ trục xuất, khi một thẩm phán cân nhắc đơn kháng cáo cuối cùng từ phía các cá nhân. Nhưng sau cùng, thẩm phán này cho biết ông không đủ thẩm quyền để ngăn việc trục xuất và rằng thẩm phán tại Boston – người từng ban hành lệnh tạm dừng việc trục xuất sang Nam Sudan – mới là người có quyền ra quyết định cuối cùng. Đến tối thứ Sáu, vị thẩm phán Boston này đã ra phán quyết ngắn gọn: Tối cao Pháp viện đã “trói tay” ông.

Giới chức Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) cho biết các cá nhân trên đã có lệnh trục xuất cuối cùng. Cơ quan này cũng cho hay họ đã đạt được các thỏa thuận với một số quốc gia để tạm tiếp nhận người nhập cư trong trường hợp không thể nhanh chóng đưa họ về nguyên quán.

(AP) – Barack Obama có Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Giá cả phải chăng (Affordable Care Act). Joe Biden có Đạo luật Giảm lạm phát (Inflation Reduction Act). Tổng thống Donald Trump giờ sẽ có dự luật cắt giảm thuế.

Tất cả đều từng được ca ngợi khi ra đời, nhưng sau đó trở thành mục tiêu chính trị trong các kỳ tranh cử tiếp theo. Trong trường hợp của Trump, các khoản cắt giảm thuế có nguy cơ bị lu mờ bởi những tranh cãi xoay quanh các phần khác trong đạo luật hàng nghìn tỷ đô, mà đảng Dân chủ cho rằng sẽ buộc người nghèo mất quyền chăm sóc sức khỏe và đảo ngược hơn một thập niên chính sách năng lượng.

Bằng cách kết hợp giữa thuyết phục và gây sức ép, Trump đã buộc gần như toàn bộ các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội ủng hộ dự luật chủ chốt của ông – bất chấp những điều khoản gây tranh cãi.

Ông áp dụng đúng “sách lược thương hiệu” từng giúp mình thành công trong kinh doanh: đặt tên cho dự luật là “One Big, Beautiful Bill” (Tạm dịch: Một Dự Luật To, Đẹp) và liên tục thúc ép Quốc hội thông qua bằng lá phiếu duy nhất của đảng Cộng hòa.

Tuy nhiên, chiến thắng đó sẽ sớm bị thử thách trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026, khi đảng Dân chủ dự kiến sẽ vận động với một thông điệp quen thuộc nhưng hiệu quả: rằng vị tổng thống Cộng hòa ưu ái giới giàu bằng các khoản cắt giảm thuế, trong khi người nghèo mất bảo hiểm y tế.

Trump và các đồng minh lập luận rằng những ai “xứng đáng” vẫn sẽ được tiếp tục bảo hiểm. Tuy nhiên, các tổ chức phân tích độc lập dự báo số người không có bảo hiểm y tế sẽ tăng mạnh. Đồng thời, cam kết của đảng Cộng hòa rằng dự luật sẽ thúc đẩy nền kinh tế cũng bị đặt dấu hỏi giữa bối cảnh bất ổn và chiến tranh thương mại.

Để phản bác cáo buộc thiên vị giới giàu, Trump đưa vào dự luật những điều khoản miễn thuế cho tiền boa và lương làm thêm – hai khoản thu nhập thường gặp ở nhóm lao động thu nhập thấp nhưng chỉ chiếm một phần nhỏ lực lượng lao động.

Việc gia hạn các khoản cắt giảm thuế từ nhiệm kỳ đầu vốn sắp hết hiệu lực nếu Quốc hội không hành động giúp Trump tuyên bố rằng hàng triệu người Mỹ sẽ tránh được việc tăng thuế. Nhưng để tài trợ cho các ưu tiên đắt đỏ này, đảng Cộng hòa đã cắt giảm mạnh Medicaid – hành động đi ngược với cam kết trước đó của Trump rằng người thụ hưởng các chương trình an sinh xã hội “sẽ không bị ảnh hưởng.”

“Điều quan trọng nhất là ông ấy đang lắng nghe tiếng nói của những người bị lãng quên,” Dân biểu Jason Smith (R-Mo.), Chủ tịch Ủy ban Tài chính Hạ viện, nói. “Đó là lý do tại sao yêu cầu số 1 của ông ấy là miễn thuế tiền boa, miễn thuế giờ làm thêm, và giảm thuế cho người cao tuổi. Tôi nghĩ đó sẽ là tác động lớn nhất.”

Lợi thế chính trị chưa chắc hái được quả ngọt

Các tổng thống Mỹ từng chứng kiến thành tựu lập pháp lớn của mình bị người kế nhiệm gỡ bỏ, hoặc trở thành gánh nặng chính trị cho chính đảng của mình trong các cuộc bầu cử sau đó.

Tổng thống Biden đặt cược rằng người dân sẽ tưởng thưởng cho ông vì các thành tựu lập pháp. Nhưng điều đó không thành hiện thực khi tỷ lệ ủng hộ ông vẫn thấp vì lo ngại về tuổi tác và lạm phát kéo dài.

Kể từ khi nhậm chức vào tháng Giêng, Trump đã tìm cách bãi bỏ các ưu đãi thuế nhằm thúc đẩy năng lượng sạch – vốn là một phần của đạo luật khí hậu và chăm sóc sức khỏe mang dấu ấn của Biden.

Với Obama, đạo luật cải cách y tế mà ông ký năm 2010 đã khiến đảng Dân chủ chịu thất bại nặng nề trong kỳ bầu cử giữa kỳ cùng năm. Phải đến khi đảng Cộng hòa tìm cách bãi bỏ đạo luật vào năm 2017, nó mới trở nên phổ biến hơn trong công chúng.

Các khoản cắt giảm thuế từ nhiệm kỳ đầu của Trump năm 2017 – dù được quảng bá rầm rộ – cũng không giúp đảng Cộng hòa giữ Hạ viện trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ 2018, hay giúp Trump tái đắc cử năm 2020.

“Tôi không thấy bằng chứng nào – dù là gần đây hay xa hơn – cho thấy một tổng thống có thể thúc đẩy dự luật lớn bằng phiếu của một đảng và được cử tri tưởng thưởng vì điều đó,” chuyên gia bầu cử Kyle Kondik từ Trung tâm Chính trị Đại học Virginia nhận định.

Đánh đổi mạng lưới an sinh xã hội

Đảng Dân chủ hy vọng sẽ biến những tổn thất chính sách thành lợi thế chính trị.

Trong một lần xuất hiện tại Phòng Bầu Dục hồi tháng Giêng, Trump từng cam kết sẽ “yêu thương và gìn giữ” các chương trình như An sinh Xã hội, Medicare và Medicaid.

“Chúng tôi sẽ không đụng đến các chương trình đó, trừ khi phát hiện ra sự lãng phí hoặc gian lận. Người dân sẽ không bị ảnh hưởng – chỉ có hiệu quả hơn và tốt hơn,” Trump nói.

Nhưng thực tế đã đi ngược lại. Đảng Cộng hòa không chỉ cắt Medicaid mà còn giảm hỗ trợ thực phẩm cho người nghèo nhằm cân đối ngân sách cho dự luật khổng lồ này. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO), kế hoạch của Trump sẽ khiến thêm 11,8 triệu người không có bảo hiểm y tế vào năm 2034 – con số mà GOP bác bỏ.

“Trong nhiệm kỳ đầu, đảng Dân chủ đã ngăn chặn nhiều hậu quả tồi tệ. Chúng tôi không để họ bãi bỏ đạo luật Obamacare, và cùng nhau thông qua cứu trợ COVID. Nhưng lần này thì khác,” Thượng nghị sĩ Brian Schatz (D-Hawaii) nói. “Bệnh viện sẽ đóng cửa, người dân sẽ chết, giá điện sẽ tăng, và nhiều người sẽ thiếu lương thực.”

Chia rẽ trong nội bộ Cộng hòa

Thượng nghị sĩ Thom Tillis (R-N.C.) nhiều lần cảnh báo rằng đạo luật sẽ khiến hàng triệu người mất bảo hiểm ở bang ông và các bang khác, khiến họ dễ bị công kích chính trị giống như đảng Dân chủ từng hứng chịu sau đạo luật Obamacare. Không được lắng nghe, Tillis thông báo sẽ không tái tranh cử sau khi bỏ phiếu chống và chịu chỉ trích gay gắt từ Trump.

“Nếu xét về khía cạnh chính trị, ảnh hưởng của đạo luật này tại các bang như California – nơi có các địa hạt xanh-đỏ đan xen – sẽ cực kỳ lớn,” ông nói. “Thông điệp sẽ vô cùng tiêu cực ở những bang như California, New York, Illinois và New Jersey.”

Ngay cả Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (R-Alaska) – người đóng vai trò then chốt giúp dự luật thông qua Thượng viện – cũng thừa nhận đạo luật cần được sửa đổi thêm và kêu gọi Hạ viện điều chỉnh. Nhưng Hạ viện đã không làm vậy.

Các cuộc thăm dò ban đầu cho thấy đạo luật của Trump đang bị phản đối mạnh mẽ, kể cả từ cử tri độc lập và một bộ phận đáng kể cử tri Cộng hòa. Trong khi đó, các quan chức Tòa Bạch Ốc nói rằng các khảo sát nội bộ của họ không cho thấy điều đó.

Cho đến hiện tại, chỉ có đảng Cộng hòa là đang ăn mừng. Điều đó dường như không làm Trump phiền lòng.

Trong một bài phát biểu tại Iowa sau khi dự luật được thông qua, ông tuyên bố đảng Dân chủ phản đối chỉ vì họ “ghét Trump.” Và ông nói điều đó chẳng sao cả: “Vì tôi cũng ghét bọn họ.”