Ngày 26 tháng 6 – Giám đốc Ngân sách Tòa Bạch Ốc Russell Vought đã đối mặt với chỉ trích từ cả hai đảng tại Thượng viện vào thứ Tư khi ông điều trần để bảo vệ đề xuất cắt giảm khoảng 9 tỷ USD từ viện trợ nước ngoài và ngân sách phát thanh truyền hình công cộng.
Vought ra điều trần trước Ủy ban Chuẩn chi Thượng viện nhằm bảo vệ yêu cầu đặc biệt từ chính quyền Trump – vốn đã được Hạ viện thông qua vài tuần trước – trong bối cảnh chính quyền đang đẩy mạnh việc thu hẹp và tái cấu trúc bộ máy liên bang. Ngay trước khi ông bắt đầu điều trần, một nhóm người biểu tình đã làm gián đoạn phiên họp, hô vang: “Vought nói dối, người dân chết”.
Trong phần mở đầu, Vought ca ngợi kế hoạch cắt giảm là minh chứng cho “cam kết cắt giảm chi tiêu lãng phí đi ngược lại lợi ích nước Mỹ.” Ông chỉ ra việc ngân sách hiện đang tài trợ cho các chương trình như “vận động LGBTQ tại Uganda,” “hỗ trợ người chuyển giới, mại dâm và khách hàng ở Nepal” và các hoạt động “vận động LGBTQ”.
“Hầu hết người dân Mỹ sẽ sốc khi biết rằng tiền thuế của họ – vốn họ nghĩ dùng cho chăm sóc y tế – thực chất lại tài trợ cho các hoạt động cánh tả cực đoan, kiểm soát dân số và hỗ trợ mại dâm,” Vought nói. “Rõ ràng là không có chương trình cứu sinh nào bị ảnh hưởng bởi gói cắt giảm này.”
Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ cả hai phía đã phản bác, cho rằng các ví dụ mà Vought và phe Cộng hòa đưa ra không đại diện cho ngân sách thật sự dưới thời chính quyền Trump.
Thượng nghị sĩ Susan Collins (R–Maine), Chủ tịch Ủy ban Chuẩn chi Thượng viện, nói:
“Không có cách nào mà chính quyền Trump lại phê duyệt những khoản chi tiêu lãng phí và đáng ngờ như vậy.”
Bà đặt câu hỏi vì sao chính quyền lại muốn cắt giảm những khoản ngân sách do chính Tổng thống ký ban hành vào tháng Ba – nhằm giữ chính phủ mở cửa đến tháng Chín.
Vought phản hồi rằng các khoản đang nhắm đến là “ngân sách nhiều năm,” và trong đó có một số quỹ sẽ hết hạn trong tài khóa 2025. Ông nói mục tiêu là tìm ra các khoản “lãng phí.”
“Chúng ta đang có 37 ngàn tỷ đô la nợ công,” ông nhấn mạnh. “Cách tiếp cận của chúng tôi là xem xét liệu có thể thực hiện các chương trình này với chi phí thấp hơn, và từ đó tiết kiệm cho người nộp thuế.”
Collins còn đặc biệt quan ngại về việc cắt giảm chương trình cứu trợ AIDS toàn cầu (PEPFAR), cũng như ảnh hưởng đối với các chương trình sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
“Đây không chỉ là những việc làm nhân đạo, mà còn là công cụ quyền lực mềm hiệu quả,” bà nói, rồi hỏi liệu chính quyền có định cắt luôn “vitamin thiết yếu cho phụ nữ mang thai” và “thực phẩm bổ sung cho trẻ suy dinh dưỡng” hay không.
Vought trả lời rằng nếu gói cắt giảm được thông qua, PEPFAR vẫn còn lại 10 tỷ USD, nhưng ông đặt câu hỏi về phạm vi các biện pháp phòng ngừa, đồng thời nêu ra khoản tài trợ “45 triệu USD cho Tổ chức Kế hoạch hóa Gia đình Quốc tế” và việc thuê chuyên gia “về giới và phát triển toàn diện.”
Collins đáp trả rằng:
“Những chi tiêu lãng phí như vậy sẽ không xảy ra dưới chính quyền này. Đó chính là vấn đề tôi đang nói đến.”
Bà cũng bày tỏ lo ngại từ phía các tổ chức tư nhân đang tài trợ cho các chương trình quốc tế, rằng họ sẽ phải ngưng hoạt động nếu mất đi hỗ trợ từ liên bang.
Chính quyền Trump đang kêu gọi Quốc hội do Đảng Cộng hòa kiểm soát thông qua cắt giảm:
8,3 tỷ USD từ Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) và viện trợ nước ngoài
Hơn 1 tỷ USD từ Tập đoàn Phát thanh Truyền hình Công cộng – vốn tài trợ cho NPR và PBS
Đảng Dân chủ phản đối mạnh mẽ, cảnh báo quy trình này sẽ làm xói mòn các nỗ lực lưỡng đảng trong việc đàm phán ngân sách tài khóa 2026.
“Chúng ta đang chứng kiến một đảng chính trị hủy bỏ các khoản ngân sách từng được thông qua với 60 phiếu thuận chỉ bằng một đa số đơn giản,” Thượng nghị sĩ Patty Murray (D–Washington) nói. “Nếu đây trở thành chuẩn mực, các dự luật ngân sách sắp tới sẽ cực kỳ khó đàm phán.”
Không khí phiên điều trần trở nên căng thẳng khi Thượng nghị sĩ Jeff Merkley (D–Oregon) chất vấn Vought về hậu quả từ việc dỡ bỏ các chương trình của USAID:
“Điều này đã dẫn đến sự sụp đổ đột ngột của các chương trình chống suy dinh dưỡng, sốt rét và HIV/AIDS,” ông nói, rồi hỏi thẳng: “Cảm giác của ông ra sao khi chịu trách nhiệm cho cái chết của hàng trăm ngàn trẻ em do sự gián đoạn bất ngờ từ các chương trình thiết yếu này?”
Vought bác bỏ cáo buộc đó, nói rằng mọi chính quyền đều có quyền xem xét lại các chương trình khi nhậm chức.
Dù nhiều nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ cắt giảm NPR và PBS vì cho rằng các kênh này thiên vị chính trị, nhưng một số lại lo ngại về ảnh hưởng đến các đài địa phương và vùng nông thôn.
Thượng nghị sĩ Mike Rounds (R–South Dakota) nói:
“Chúng tôi có các đài phát thanh của người bản địa ở South Dakota, họ sống nhờ vào nguồn tài trợ từ NPR. Họ phát cảnh báo khẩn cấp, thông báo sự kiện cộng đồng – ở các khu vực hẻo lánh không có thị trường quảng cáo để duy trì.”
Thượng nghị sĩ Deb Fischer (R–Nebraska) cũng bày tỏ lo ngại:
“Chúng tôi có những nơi rất xa xôi, không có sóng điện thoại, thậm chí dùng điện thoại bàn cũng khó. Những cảnh báo khẩn cấp qua radio là cứu cánh duy nhất.”
Vought cam kết làm việc với các thượng nghị sĩ để giải quyết vấn đề này, nhưng nhấn mạnh rằng gói cắt giảm chỉ nhắm vào các khoản ngân sách ứng trước, không phải ngân sách hiện hành.
Tuy nhiên, một số đảng viên Cộng hòa vẫn lo ngại về ảnh hưởng đến các đài phát thanh địa phương trong năm tài khóa kế tiếp.
Dưới quy trình “rescind” (thu hồi ngân sách) do Tòa Bạch Ốc khởi xướng, phe Cộng hòa có thể thu hồi ngân sách đã được Quốc hội phê chuẩn mà không cần sự đồng thuận của Dân chủ – điều mà họ có thể phải làm để đảm bảo thông qua.
Không có đảng viên Dân chủ nào bỏ phiếu ủng hộ gói cắt giảm khi nó được Hạ viện xem xét hồi đầu tháng.
Mặc dù có một số quan ngại trong nội bộ, nhiều nghị sĩ Cộng hòa vẫn ủng hộ gói cắt giảm.
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (R–South Carolina), người đứng đầu tiểu ban tài trợ Bộ Ngoại giao, nói:
“Tôi sẽ tiếp tục ủng hộ PEPFAR, nhưng tôi cũng sẽ bỏ phiếu thuận cho gói cắt giảm này – như một tuyên bố rằng PEPFAR là quan trọng, nhưng không nằm ngoài tầm kiểm soát, và cách điều hành chính phủ phải có hậu quả.”
Sau phiên điều trần, khi được hỏi về bước tiếp theo, Collins trả lời:
“Nhiều khả năng dự luật sẽ được đưa thẳng ra bỏ phiếu tại Thượng viện.”
Bà cũng tiết lộ rằng bà đang soạn một đề xuất thay thế vì muốn có “thay đổi căn bản trong gói cắt giảm hiện tại.”
Đã nhiều thập kỷ kể từ lần cuối cùng Quốc hội chấp thuận một yêu cầu rút lại ngân sách đã thông qua. Trump từng cố làm điều tương tự trong nhiệm kỳ đầu, nhưng không thành công – dù khi đó ông kiểm soát cả Hạ viện, Thượng viện và Tòa Bạch Ốc.
