WASHINGTON (AP) — Vào thứ Tư, cựu Tổng thống Donald Trump đã chỉ đạo chính quyền của mình mở cuộc điều tra về các hành động của Joe Biden trong thời gian ông này còn là tổng thống. Trump cáo buộc các trợ lý của Biden đã che giấu “sự suy giảm nhận thức” của ông và đặt nghi vấn về tính hợp pháp trong việc Biden sử dụng bút ký tự động (autopen) để ký các lệnh ân xá và tài liệu quan trọng khác.
Động thái này đánh dấu một bước leo thang đáng kể trong việc Trump nhắm vào các đối thủ chính trị, đồng thời có thể đặt nền tảng cho lập luận của Đảng Cộng hòa rằng một loạt hành động của Biden khi còn đương nhiệm là không hợp lệ.
Tối cùng ngày, ông Biden phản hồi trong một tuyên bố:
“Tôi xin khẳng định rõ: trong suốt nhiệm kỳ tổng thống, mọi quyết định ân xá, sắc lệnh, luật pháp và tuyên bố đều do chính tôi đưa ra. Bất kỳ ai cho rằng tôi không trực tiếp làm điều đó đều đang nói sai sự thật và thật vô lý.”
Dưới các chính quyền của cả đảng Dân chủ và Cộng hòa, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ từ lâu đã công nhận việc sử dụng bút ký tự động để ký các đạo luật và lệnh ân xá là hợp pháp. Tuy nhiên, Trump không đưa ra bằng chứng nào cho thấy Biden không biết hoặc không kiểm soát các hành động được thực hiện dưới danh nghĩa của ông. Theo Hiến pháp Hoa Kỳ, quyền ân xá của tổng thống là tuyệt đối.
Trong một bản ghi nhớ, Trump viết:
“Âm mưu này là một trong những vụ bê bối nguy hiểm và đáng lo ngại nhất trong lịch sử nước Mỹ. Công chúng Mỹ đã bị cố tình che mắt về việc ai mới là người thật sự nắm quyền hành pháp, trong khi chữ ký của Biden được sử dụng trên hàng nghìn tài liệu để thúc đẩy các chính sách cấp tiến.”
Trump đã chỉ đạo Tổng chưởng lý Pam Bondi và cố vấn pháp lý Tòa Bạch Ốc David Warrington dẫn đầu cuộc điều tra. Phía Biden chưa đưa ra phản hồi chính thức về yêu cầu bình luận.
Hiện chưa rõ Trump sẽ theo đuổi cuộc điều tra này đến đâu, nhưng chắc chắn nỗ lực này sẽ đối mặt với các thách thức pháp lý. Tuy nhiên, hành động này phản ánh sự ám ảnh kéo dài của Trump đối với Biden, người đã đánh bại ông trong cuộc bầu cử năm 2020 – cuộc bầu cử mà Trump đến nay vẫn từ chối thừa nhận thất bại và liên tục tuyên bố một cách sai sự thật rằng đã bị gian lận.
Trump thường xuyên cho rằng việc Biden sử dụng bút ký tự động là sai trái, cho dù thiết bị này đã được sử dụng từ lâu trong Tòa Bạch Ốc để thay thế chữ ký thật của tổng thống. Trump lập luận rằng việc các trợ lý sử dụng công cụ này là hành vi chiếm quyền tổng thống.
Trước khi rời nhiệm sở, Biden đã ân xá cho hai người anh em trai và chị gái của mình, nhằm tránh họ có thể bị truy tố dưới thời Trump – người trong chiến dịch tranh cử năm ngoái đã cam kết sẽ trả đũa. Một số người khác được ân xá bao gồm các thành viên trong ủy ban quốc hội điều tra vụ bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6 tháng 1 năm 2021.
Trump từ lâu đã kêu gọi điều tra các đối thủ chính trị của mình và từng chỉ đạo Bộ Tư pháp xem xét những người từng làm ông phật ý. Danh sách này bao gồm Chris Krebs – cựu quan chức an ninh mạng đã bác bỏ các cáo buộc của Trump về bầu cử gian lận năm 2020, và Miles Taylor – cựu quan chức Bộ An ninh Nội địa, người đã viết bài xã luận nặc danh chỉ trích Trump vào năm 2018.
Trong một diễn biến liên quan, Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện – Hạ nghị sĩ James Comer (Đảng Cộng hòa, bang Kentucky) – đã yêu cầu phỏng vấn 5 cựu trợ lý cấp cao của Biden, cáo buộc họ tham gia vào một “cuộc che giấu” mà ông mô tả là “một trong những vụ bê bối lớn nhất trong lịch sử quốc gia.”
Ông Comer phát biểu:
“Năm trợ lý cấp cao này là những người chứng kiến trực tiếp tình trạng sức khỏe và cách thức điều hành trong Tòa Bạch Ốc của ông Biden. Họ phải ra điều trần trước ủy ban và cung cấp câu trả lời trung thực về tình trạng nhận thức của Tổng thống Biden và ai mới thực sự là người ra quyết định.”
Những người được yêu cầu phỏng vấn bao gồm cố vấn cấp cao Mike Donilon và Anita Dunn, cựu chánh văn phòng Ron Klain, cựu phó chánh văn phòng Bruce Reed và cựu cố vấn tổng thống Steve Ricchetti.
Ông Comer cũng nhắc lại yêu cầu triệu tập bác sĩ riêng của Biden – Kevin O’Connor – cùng với các cựu trợ lý cấp cao Annie Tomasini, Anthony Bernal, Ashley Williams và Neera Tanden. Ông cảnh báo sẽ phát trát triệu tập trong tuần này nếu họ không tự nguyện tham gia phỏng vấn.
Ông nói với báo giới:
“Tôi nghĩ rằng một số người sẽ bắt đầu ra điều trần trong vòng hai tuần tới.” Ông cũng cho biết ủy ban sẽ công bố một báo cáo về kết quả điều tra và cả nội dung các cuộc phỏng vấn, “để đảm bảo sự minh bạch tuyệt đối.”
Phía đảng Dân chủ đã chỉ trích nỗ lực này là một sự đánh lạc hướng.
Hạ nghị sĩ Jamie Raskin, đảng viên Dân chủ bang Maryland và là cựu lãnh đạo phe thiểu số trong ủy ban giám sát, nói:
“Chủ tịch Comer đã từng có cơ hội lớn để luận tội ông Biden trong nhiệm kỳ quốc hội trước và đã hoàn toàn thất bại. Bây giờ ông ấy chỉ đang sống trong giấc mơ đã tàn. Mọi chuyện đã kết thúc và ông ấy nên từ bỏ nó.”
Tuy nhiên, phía Cộng hòa vẫn quyết tâm theo đuổi cuộc điều tra.
Dân biểu mới đắc cử Brandon Gill (bang Texas) cho biết:
“Người dân Mỹ không bầu chọn cho một bộ máy quan liêu điều hành đất nước. Họ xứng đáng biết sự thật và họ muốn biết chuyện gì đã thực sự xảy ra.”
Cuộc điều tra hiện tập trung vào những hành động hành pháp cuối cùng của chính quyền Biden, bao gồm việc ban hành các quy định liên bang mới và các lệnh ân xá mà phe Cộng hòa cho rằng có thể không hợp lệ.
Ông Comer còn trích dẫn cuốn sách Original Sin của nhà báo Jake Tapper (CNN) và Alex Thompson (Axios), trong đó đề cập đến những lo ngại và tranh luận nội bộ của Nhà Trắng và đảng Dân chủ về tình trạng tinh thần và tuổi tác của Biden.
Trong sách có đoạn viết:
“Có năm người đang điều hành đất nước, và Joe Biden cùng lắm chỉ là một thành viên cao cấp trong hội đồng.”
Gia đình ông Biden đã kịch liệt bác bỏ các thông tin trong sách.
Naomi Biden – cháu gái của cựu tổng thống – nói:
“Cuốn sách này là loại chuyện hư cấu chính trị dành cho giới bàn tán chuyên nghiệp lâu năm.”
Vào mùa hè năm ngoái, sau một cuộc tranh luận với Trump mà trong đó ông nhiều lần nói lạc đề, ấp úng và nhầm lẫn tên các chương trình của chính phủ, Biden đã quyết định rút khỏi cuộc đua vào Tòa Bạch Ốc.
Buổi tranh luận được cho là “thảm họa” đã đẩy vấn đề tuổi tác và khả năng tinh thần của ông lên hàng đầu, và cuối cùng khiến Biden phải rút lui khỏi cuộc đua tổng thống. Ông được thay thế bởi Kamala Harris, người đã thua cuộc trước Trump trong cuộc bầu cử sau đó.
