Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng
Tôi viết những dòng này trong nỗi lặng thầm sâu kín của một người ở lại, tiễn đưa một người anh đã đi thật xa. Anh không chỉ ra đi như một nhạc sĩ, mà ra đi như một chứng nhân của lịch sử, một người tù chính trị không khuất phục, một con người vẹn toàn nhân nghĩa, và là một người tu hành giữa đời thường như một nốt trầm bất khuất
Tôi, Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng được hân hạnh gặp anh chị Bảo Tố và Quảng Toàn từ thập niên 1980, nơi trại tỵ nạn Palawan, trong hành trình vượt biên thoát khỏi chế độ Cộng Sản tại quê nhà. Đó không chỉ là cuộc gặp gỡ của những con người cùng chung cảnh ngộ, mà là nhân duyên của những tâm hồn mang cùng một nỗi đau nước mất, nhà tan, nhưng vẫn giữ được ánh sáng của niềm tin và nhân phẩm.
Từ buổi ban đầu ấy, tôi đã cảm nhận nơi anh một sự điềm tĩnh khác thường. Anh không nói nhiều, không khoa trương, nhưng mỗi lời phát ngôn đều mang theo một khí tiết rõ ràng. Ánh mắt anh sáng, không phải ánh sáng của sự sôi nổi, mà là ánh sáng của niềm tin không lay chuyển, của một người có lý tưởng quốc gia rõ rệt, không mơ hồ, không bao giờ chịu thỏa hiệp.
Anh Bảo Tố không chỉ là một ca, nhạc sĩ, anh còn dành suốt đời cho chữ nghĩa và tâm linh và tác giả của những bộ kinh thơ đồ sộ như “Việt Nam Hiển Thơ Mầu Nhiệm”, dài hơn năm nghìn câu, và các điển thơ trên mười hai nghìn câu khác về vận mệnh quốc gia được chắp bút dưới đạo hiệu Diệu Như Tăng Tố. Tôi có cơ duyên được đọc, và được làm MC giới thiệu tác phẩm này trong nhiều lần ra mắt sách thơ cùng với Bác sĩ Trần Diệu Thanh, một công trình không chỉ là văn chương, mà là một hành trình tâm linh, một tiếng chuông cảnh tỉnh cho những ai còn thao thức với vận mệnh dân tộc và con đường giác ngộ. Anh viết về Đạo không phải bằng ngôn ngữ cao siêu, mà bằng kinh nghiệm của một con người đã đi qua tù đày, lưu vong và khổ nạn, để rồi nhìn thấy rõ vô thường, nhân quả, và lòng từ bi trong từng nhịp thở để khuyên nhân thế cùng tu trì.
Nhạc sĩ Bảo Tố sinh năm 1944, tại quận Tuy Phước, tỉnh Bình Định, thuộc dòng hoàng tộc Nguyễn Phước của triều Nguyễn. Anh am hiểu guitar từ năm trung học rồi bước vào sinh hoạt âm nhạc chuyên nghiệp, chơi mandolin trong nhiều ban nhạc nổi tiếng trước năm 1975. Anh sáng tác nhạc phẩm “Mùa Xuân Tuổi Mộng” đầu tay năm 1966, viết chung với nhạc sĩ Xuân Điềm (hiện tại là Ban Tù Ca Nam CA) khá hấp dẫn do ca sĩ Phương Dung thu băng, đã đánh dấu một bước đi đầy hứa hẹn. Từ đó, anh để lại nhiều nhạc phẩm được công chúng yêu mến như “Trọn Đời Thương Nhau, Tình Gian Đối, Sau Lần Yêu, Tình Ta Như Lúa Đơm Bông, Mảnh Hồn Hoang, Em Chết Theo Ngày Vu Quy…”
Nhưng điều làm nên tên tuổi của anh không thể phai mờ chính là dòng nhạc tranh đấu trong thời kỳ lưu vong. Những ca khúc như “Lớp Ba Trường Làng, Tôi Đã Thấy Quỷ, Cô Giáo Dạy Trẻ” không chỉ là âm nhạc, mà là bản án tố cáo, tiếng cười chua chát, sự chế giễu thẳng thắn đối với sự dốt nát và cao ngạo của những kẻ nhân danh quyền lực để tàn phá quê hương.
Anh viết bằng cả đam mê, bằng can đảm với lý tưởng và khí phách của người yêu quê hương cộng thêm trách nhiệm của kẻ còn nợ nước non. Trong sinh hoạt cộng đồng hải ngoại, anh luôn hiện diện, lặng lẽ nhưng bền bỉ. Anh làm giám khảo các cuộc thi tuyển lựa ca sĩ tại Bắc California, nâng đỡ và dìu dắt một thế hệ trẻ yêu âm nhạc Việt, giúp họ giữ gìn tiếng Việt, văn học Việt nơi xứ người và là kẻ gieo mầm văn hóa nơi quê hương Hoa Kỳ này. Nhiều thí sinh từng được anh chấm thi, ngày nay đã thành danh trên con đường văn nghệ; anh không khắt khe, luôn chân thành và công tâm, luôn nghĩ đến lợi ích lâu dài của cộng đồng tị nạn xa quê. Từ những cuộc thi Hoa hậu trong trại tỵ nạn Palawan, đến Bataan của Phi Luật Tân, anh đều hiện diện như một người anh lớn, không ồn ào nhưng đầy trách nhiệm và luôn góp ý cho ban tổ chức thành công.
Riêng tôi, có một kỷ niệm không bao giờ quên, anh chỉ cho tôi học nhạc phẩm “Ai Về Sông Tương” của nhạc sĩ Thông Đạt. Anh kiên nhẫn, chậm rãi, như đang truyền lại không chỉ là giai điệu, mà là tình yêu âm nhạc và sự trân trọng cội nguồn. Trong thập niên 1990 anh làm radio cùng tôi, với chương trình Phát Thanh Phật Giáo đầu tiên tại Hải Ngoại do tôi phụ trách thì anh là người thu âm trên các radio Đông Thành dưới sự bảo trợ của Hòa Thượng Thích Giác Lượng từ Pháp Duyên Tịnh Xá. Rồi đến những năm đầu 2000 anh thành lập radio trên các băng tầng 1430 AM và 1500 AM, với chức danh Quản Đốc, có điều anh quá dễ dãi khi đi lấy quảng cáo cho chương trình, thực hiện trên air xong mà anh ít khi thu được tiền hoàn trả. Tôi nhắc, anh chỉ cười hiền:“Thôi đi em, họ cũng khó khăn như mình, khi nào họ có trả sau.” Chính sự bao dung đó khiến chương trình khó phát triển, nhưng cũng chính điều này làm nên điểm son trong nhân cách của anh, một con người sống vì người khác, không đặt lợi ích cá nhân lên trước.
Nhạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Tố từ trần ngày 12 tháng 1 năm 2026 tại San Jose, và quàn tại làng Di Đà (84155 Indio Blvd, Indio, CA. 92201) hưởng thọ 82 tuổi. Ngày 21 tháng 1 năm 2026, tôi từ San Francisco bay xuống Palm Springs, rồi đến chùa Tầm Nguyên, Làng A Di Đà, nơi anh an nghỉ. Chùa nằm yên tĩnh, nắng miền sa mạc trải nhẹ trên mái ngói, gió thổi qua hàng cây như tiếng thì thầm của vô thường. Tôi thấy anh nằm đó; bình an, nhẹ nhàng như đang mỉm cười. Không còn đau đớn, không còn hệ lụy, chỉ còn sự thanh thản của một kiếp người đã trọn vẹn với đời. Nơi đây, khi xác anh được chuyển ra khỏi phòng ướp lạnh thì nhiệt độ gần như băng giá, sau thời kinh do Hòa Thượng Thích Thông Lai và đại chúng gia trì thì thân nhiệt đo độ tăng từ 95o F lên đến 104o F, đây là sự mầu nhiệm khó giải thích.
Tại đây, tôi gặp lại các em cùng sống chung một nhà nơi đất Phi: Ngọc Bích, Minh Chuyên, Nguyên Vũ… bay từ Philadelphia sang. Bốn mươi năm xa cách, nay gặp lại, các em đã thành đạt, có gia đình, sự nghiệp, có phòng mạch, hãng xưởng. Nhưng điều làm tôi xúc động nhất là thấy các em trở thành những vị xuất gia gieo duyên, trang nghiêm và hiền dịu trong tấm y vàng với bàn tay chắp hình hoa sen.
Tôi đảnh lễ Hòa Thượng Thích Thông Lai, tri ân Làng A Di Đà đã lo cho anh những ngày cuối. Tôi vui mừng gặp lại thầy Nguyên Hỷ (nguyên là Sĩ Quan Hải quân Bắc Cali) đưa tôi đi thăm tháp Địa Tạng, nơi lưu giữ hàng ngàn viên ngọc xá lợi của những người từng gieo duyên xuất gia tu hạc với chùa. Một cảnh giới linh thiêng, khiến lòng người tự nhiên lắng lại.
Chiều hôm ấy, trên chuyến xe 8 chỗ ngồi, các em Bích, Chuyên, Vũ, Vân … cùng tôi ghé thăm thành phố Palm Springs, uống một ly cà phê nóng và bánh ngọt trong một nhà hàng khá đông khách dưới nắng nhạt cuối ngày. Đây là cơ hội thăm hỏi nhau, kể cho nghe hành trình gian nan và những chuyện bên đời nhạc sĩ Bảo Tố. tất cả là dĩ vãng nhưng nó là những bài học thâm diệu có thể áp dụng bây giờ và mai sau. Hoàng hôn palm Spring thật đẹp khi mặt trời trốn sau dãy núi cao, vươn tia nắng cuối cùng lên lòng chảo thung lũng sa mạc này, rồi các em đưa tôi ra phi trường, chào tạm biệt để chuyến bay khuya trở lại San Francisco với tâm trạng buồn thương và xúc động.
Cuối tuần này, tại khu hội Cựu Tù Nhân Chính Trị Tây Bắc Hoa Kỳ, (Sat. Jan-24-2025@ 10:00 am in 2670 S. White Rd. San Jose, CA. 95148) lễ truy điệu anh sẽ được tổ chức để bạn bè và đông hương cùng đến thắp hương, truy điệu và an vị di ảnh của cố Nhạc Sĩ Bảo Tố thờ tự nơi đây.
Riêng tôi, trong khoảnh khắc này, xin thắp một nén hương lòng, tiễn đưa người anh bất khuất. Cầu mong anh an nghỉ nơi cõi Tịnh Độ của Phật A Di Đà; luôn mãi nhớ về anh như một người vẹn toàn nhân nghĩa, một nhạc sĩ sống trọn đời với lý tưởng, một con người đã đi qua khổ đau mà không đánh mất lòng từ ái, nhân hậu. Anh Bảo Tố nhẹ bước Tây phương nhưng tiếng nhạc mandolin, lời ca trầm hùng “Tôi Đã Thấy Quỷ” cũng như nhân cách và nụ cười của anh sẽ còn ở lại rất lâu trong lòng những người đang sống giữa chốn sa bà.
Vĩnh Biệt Anh.
Như Ninh Nguyễn Hồng Dũng Douglas
