Một tàu chiến mới của Triều Tiên đã gặp sự cố nghiêm trọng và bị hư hại trong lễ hạ thủy có sự tham dự của lãnh đạo Kim Jong Un – truyền thông nhà nước đưa tin hôm thứ Năm, trong một động thái hiếm hoi mà quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân này thừa nhận thất bại.
Theo Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA), chiếc khu trục hạm nặng 5.000 tấn đã bị trượt khỏi toa chở trong quá trình hạ thủy do “thiếu kinh nghiệm chỉ huy và sự bất cẩn trong thao tác”, dẫn đến việc một phần đáy tàu bị hư hại nghiêm trọng.
Phát ngôn viên Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc, ông Lee Sung-joon, cho biết tình báo Mỹ và Hàn Quốc đã theo dõi vụ hạ thủy thất bại này và xác nhận con tàu hiện đang “nằm nghiêng dưới biển”.
Cũng trong ngày thứ Năm, Hàn Quốc thông báo rằng Triều Tiên đã phóng loạt tên lửa hành trình chưa rõ chủng loại, hiện các cơ quan tình báo đang tiến hành phân tích cụ thể.
Tai nạn xảy ra hôm thứ Tư tại cảng Chongjin ở đông bắc Triều Tiên được xem là một đòn giáng mạnh vào ông Kim, người đã nhấn mạnh tầm quan trọng của các khu trục hạm trong việc tăng cường sức mạnh quân sự của nước này.
KCNA dẫn lời ông Kim mô tả vụ việc là “một hành động phạm tội do sự bất cẩn nghiêm trọng” và là điều “không thể chấp nhận được”.
Ông cũng khiển trách các quan chức liên quan, cho rằng họ đã “làm tổn hại đến phẩm giá và lòng tự tôn dân tộc”, đồng thời ra lệnh khôi phục con tàu trước kỳ họp toàn thể tiếp theo của Ủy ban Trung ương Đảng Lao động vào tháng tới.
Bản tin của Triều Tiên không đề cập liệu có thương vong hay không.
Ông Lee từ Hàn Quốc cho biết chiếc tàu bị hư hại được cho là có khả năng tương đương với khu trục hạm đầu tiên của Triều Tiên, Choe Hyon-ho, được công bố vào cuối tháng trước và được ông Kim ca ngợi là “bước đột phá” trong hiện đại hóa hải quân.
Truyền thông Triều Tiên cho biết ông Kim đã trực tiếp giám sát các cuộc thử nghiệm tên lửa hành trình siêu thanh và chiến lược, tên lửa phòng không, súng tự động và hệ thống gây nhiễu điện tử trên con tàu này. Ông tuyên bố con tàu sẽ được đưa vào biên chế vào đầu năm sau và mục tiêu tiếp theo là phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Giới chuyên gia nhận định dù hải quân Triều Tiên vẫn kém xa Hàn Quốc (hiện có 12 khu trục hạm), tàu chiến mới vẫn là một mối đe dọa nghiêm trọng. Con tàu này được cho là có sự hỗ trợ từ Nga – quốc gia đang nhận binh lính và vũ khí từ Triều Tiên để phục vụ cuộc chiến tại Ukraine.
Tuần trước, trang web 38 North có trụ sở tại Mỹ cho biết Triều Tiên đang chuẩn bị hạ thủy khu trục hạm thứ hai bằng phương pháp “thả ngang từ cầu cảng” – điều chưa từng được ghi nhận trước đây ở nước này. Phương pháp này có thể là giải pháp bắt buộc do cầu cảng nơi đóng tàu không có độ nghiêng thích hợp.
Căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên gia tăng trong những năm gần đây khi ông Kim đẩy mạnh các cuộc thử nghiệm vũ khí hạt nhân và tên lửa, với lý do để đáp trả mối quan hệ quân sự ngày càng chặt chẽ giữa Mỹ và các đồng minh. Triều Tiên coi các cuộc tập trận chung giữa Mỹ, Hàn Quốc và các nước khác là chuẩn bị cho xâm lược – điều mà các nước liên quan bác bỏ.
Dù các vụ phóng tên lửa hành trình của Triều Tiên hôm thứ Năm không vi phạm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (chỉ cấm thử nghiệm tên lửa đạn đạo), các chuyên gia cho rằng chúng vẫn nguy hiểm không kém.
Hai nhân viên của Đại sứ quán Israel tại Washington, D.C. đã bị bắn chết vào tối thứ Tư bên ngoài Bảo tàng Do Thái Capital, theo thông báo từ giới chức.
Cảnh sát trưởng Washington, bà Pamela Smith, cho biết nghi phạm đã bị bắt giữ và được xác định là Elias Rodriguez, đến từ Chicago.
Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc gọi vụ việc là một “hành động khủng bố bài Do Thái vô nhân đạo.”
Theo bà Smith, hai nạn nhân bị bắn vào khoảng 9 giờ tối khi họ rời khỏi bảo tàng – nơi đang tổ chức một sự kiện. Nghi phạm đã hô to “Tự do cho Palestine” khi bị bắt và “ngụ ý” rằng hắn chính là người nổ súng.
Bà Smith cho biết thêm, nghi phạm đã đi qua đi lại bên ngoài bảo tàng trước khi tiếp cận một nhóm bốn người và bất ngờ nổ súng bằng súng ngắn. Sau đó, hắn bước vào bảo tàng và bị lực lượng an ninh khống chế.
Tổng thống Donald Trump đã lên án vụ bạo lực.
“Những vụ giết người kinh hoàng ở D.C., rõ ràng có động cơ bài Do Thái, phải chấm dứt NGAY LẬP TỨC! Thù hận và chủ nghĩa cực đoan không có chỗ đứng ở Hoa Kỳ. Xin chia buồn với gia đình các nạn nhân. Thật đau lòng khi những chuyện như thế này có thể xảy ra!” – ông chia sẻ trên mạng xã hội.
Nhiều quan chức đã lên tiếng chỉ trích vụ xả súng khi các tình tiết được công bố.
“Hai nhân viên của Đại sứ quán Israel đã bị giết hại vô nghĩa tối nay gần Bảo tàng Do Thái ở Washington, D.C. Chúng tôi đang tích cực điều tra và thu thập thêm thông tin. Xin hãy cầu nguyện cho các gia đình nạn nhân,” – Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem viết trên mạng xã hội X.
Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc, ông Danny Danon, viết: “Tấn công cộng đồng Do Thái là vượt qua lằn ranh đỏ.”
Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi cho biết bà đang có mặt tại hiện trường và gửi lời cầu nguyện tới các nạn nhân.
Giám đốc FBI Kash Patel cho biết cơ quan này đang phối hợp với cảnh sát đô thị để điều tra thêm và kêu gọi mọi người cầu nguyện cho các nạn nhân và gia đình họ.
Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện, ông Chuck Schumer (đảng Dân chủ, bang New York), một người Do Thái, viết trên X: “Vụ xả súng kinh hoàng này có vẻ là thêm một ví dụ rùng rợn nữa của làn sóng bài Do Thái – thứ mà, đáng buồn thay, đang lan rộng trong xã hội chúng ta.”
(AP) —Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã chấp thuận tiếp nhận một chiếc máy bay phản lực hạng sang Boeing 747 do Qatar trao tặng để phục vụ Tổng thống Donald Trump làm chuyên cơ Air Force One, theo xác nhận của Ngũ Giác Đài hôm thứ Tư. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều nghi vấn xoay quanh tính đạo đức và hợp pháp của việc nhận một món quà đắt đỏ như vậy từ một chính phủ nước ngoài.
Người phát ngôn Ngũ Giác Đài, ông Sean Parnell, cho biết Bộ Quốc phòng sẽ “triển khai các biện pháp an ninh phù hợp” để đảm bảo máy bay đủ an toàn cho Tổng thống sử dụng. Ông khẳng định việc tiếp nhận máy bay “được thực hiện theo đúng các quy định và luật lệ liên bang.”
Tổng thống Trump đã lên tiếng bảo vệ quyết định nhận món quà, vốn được đưa ra trong chuyến công du Trung Đông gần đây của ông, và cho rằng đây là một cách để tiết kiệm ngân sách.
“Vì sao quân đội – đồng nghĩa với người nộp thuế – lại phải bỏ ra hàng trăm triệu đô la trong khi có thể nhận chiếc máy bay này HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ?” – ông Trump viết trên mạng xã hội cá nhân trong chuyến công du.
Tuy nhiên, nhiều người cho rằng việc ông Trump nhận một chiếc máy bay được gọi là “cung điện trên bầu trời” là vi phạm điều khoản trong Hiến pháp Mỹ về việc cấm nhận quà tặng từ nước ngoài. Đảng Dân chủ đã đồng loạt chỉ trích gay gắt, và ngay cả một số đồng minh trong Đảng Cộng hòa của ông Trump tại Quốc hội cũng bày tỏ lo ngại.
“Hành động chưa từng có tiền lệ này là một vết nhơ đối với chức vụ tổng thống và không thể để yên,” – Lãnh đạo phe Dân chủ Thượng viện Chuck Schumer (bang New York) tuyên bố. “Chừng nào người dân Mỹ chưa được biết sự thật về thương vụ mờ ám này – mà theo thông tin có thể bao gồm cả âm mưu để ông Trump giữ lại chiếc máy bay này cho thư viện cá nhân sau khi rời nhiệm sở – tôi sẽ tiếp tục ngăn chặn mọi đề cử chính trị từ Bộ Tư pháp.”
Ông Schumer cũng đã đề xuất dự luật cấm sử dụng máy bay nước ngoài làm Air Force One và cấm dùng ngân sách để chỉnh sửa hoặc nâng cấp các máy bay đó. Tuy nhiên, vào thứ Tư, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Roger Marshall (bang Kansas) đã phản đối đề xuất bỏ phiếu của Schumer, khiến nó bị chặn lại mà không nêu rõ lý do.
Các nhà phê bình cũng nhấn mạnh rằng máy bay cần được nâng cấp đáng kể để đáp ứng tiêu chuẩn an ninh, điều này sẽ tốn kém và mất nhiều thời gian.
“Hành động vi hiến này không chỉ khiến quốc gia chúng ta mất đi phẩm giá, mà còn buộc người dân Mỹ phải lãng phí hơn 1 tỷ USD ngân sách để đại tu chiếc máy bay này – trong khi chúng ta hiện đã có hai chiếc Air Force One hoạt động đầy đủ,” – Thượng nghị sĩ Tammy Duckworth (Đảng Dân chủ – bang Illinois) nói.
Trong phiên điều trần hôm thứ Ba, bà cảnh báo đây là “hành động nguy hiểm” khi Hoa Kỳ chấp nhận một máy bay từ hoàng gia Qatar.
Bộ trưởng Không quân Troy Meink nói với các thượng nghị sĩ rằng ông Hegseth đã chỉ đạo Không quân bắt đầu kế hoạch nâng cấp máy bay này để đạt tiêu chuẩn yêu cầu và thừa nhận rằng cần phải sửa đổi “đáng kể.”
Không quân Mỹ cũng xác nhận đang chuẩn bị trao hợp đồng cải tạo chiếc Boeing 747, nhưng mọi chi tiết đều được giữ bí mật vì lý do an ninh.
Khi được hỏi về quyết định này hôm thứ Tư trong cuộc gặp với Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa tại Phòng Bầu dục, ông Trump nói:
“Họ tặng Không quân Hoa Kỳ một chiếc máy bay,” ông phản ứng khá gay gắt trước câu hỏi từ phóng viên. “Họ không tặng tôi, mà là tặng cho Không quân Hoa Kỳ, để hỗ trợ chúng ta,” – ông Trump nói, đồng thời phàn nàn rằng “Boeing đang bàn giao máy bay hơi chậm.”
Tổng thống Ramaphosa – người đang cố gắng cải thiện mối quan hệ với ông Trump – đã hài hước đáp lại:
“Tôi xin lỗi vì nước tôi không có máy bay để tặng ông.”
Ông Trump liền nói:
“Nếu nước ông tặng máy bay cho Không quân Hoa Kỳ, tôi cũng sẽ nhận.”
(AP) – Bất chấp sự phản đối trong nội bộ đảng Cộng hòa, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson khẳng định vào tối thứ Tư rằng Đảng Cộng hòa sẽ tiếp tục thúc đẩy gói giảm thuế trị giá hàng nghìn tỷ USD của cựu Tổng thống Donald Trump, sau một cuộc họp dài tại Tòa Bạch Ốc với các nghị sĩ Cộng hòa phản đối dự luật này.
Ông Johnson và ban lãnh đạo của ông tỏ ra tự tin rằng họ vẫn có thể bám sát kế hoạch và huy động đủ sự ủng hộ trong Đảng Cộng hòa để thông qua dự luật vào tối thứ Tư hoặc thứ Năm, sau những cuộc đàm phán nước rút nhằm cứu vãn “One Big Beautiful Bill”. Tuy nhiên, các bước tiếp theo vẫn còn rất bất định.
“Tôi rất phấn khởi vì chúng tôi sắp ‘hạ cánh được chiếc máy bay này’,” ông Johnson – nghị sĩ Đảng Cộng hòa đến từ bang Louisiana – nói khi trở lại Quốc hội.
Tuy nhiên, không khí lạc quan đó hoàn toàn trái ngược với khung cảnh hỗn loạn tại Quốc hội. Ủy ban Quy tắc đã bước sang giờ họp thứ 18 trong một phiên làm việc kéo dài để hoàn tất thủ tục cho dự luật. Một nghị sĩ Cộng hòa khác – ông John Rose đến từ bang Tennessee – cũng tuyên bố phản đối dự luật. Trong khi đó, Đảng Dân chủ – dù không có đủ phiếu để ngăn chặn – vẫn đang tận dụng mọi công cụ và các bài phát biểu đầy cảm xúc để bày tỏ sự phản đối và lợi dụng sự chia rẽ trong nội bộ Đảng Cộng hòa.
“Chúng tôi coi đây là một dự luật đồ sộ nhưng tệ hại, và nó sẽ gây thiệt hại cho người dân Mỹ,” ông Hakeem Jeffries – lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, đại diện bang New York – phát biểu tại phiên điều trần cùng các đồng sự.
“Nó gây hại cho trẻ em, gia đình, cựu chiến binh, người cao tuổi, cắt giảm chăm sóc sức khỏe, cắt giảm hỗ trợ dinh dưỡng, làm nợ công tăng vọt,” ông nói thêm.
Cột mốc sống còn cho ông Trump và Đảng Cộng hòa
Đây là thời điểm then chốt đối với Tổng thống Trump và đảng của ông tại Quốc hội. Họ đã “đặt cược lớn” vào dự luật này từ đầu nhiệm kỳ. Nếu vượt qua sự phản đối của phe Dân chủ, dự luật sẽ được đưa lên Thượng viện xem xét.
Ngày hôm trước, ông Trump đã trực tiếp tới Quốc hội để kêu gọi các nghị sĩ nhanh chóng thông qua dự luật. Tuy nhiên, những người phản đối vẫn không lay chuyển. Hiện không rõ cụ thể cuộc họp dài hôm thứ Tư tại Tòa Bạch Ôcs đã đạt được thỏa thuận gì – hoặc chưa đạt được gì. Tuy nhiên, ông Johnson ám chỉ rằng có thể chính ông Trump sẽ thực hiện một số điều khoản qua sắc lệnh hành pháp nếu Quốc hội không thông qua.
Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc – Karoline Leavitt – cho biết cuộc họp “đã mang lại kết quả tích cực và đưa vấn đề đi đúng hướng”.
Tranh cãi về các điều khoản gây tốn kém
Một trong những điểm gây tranh cãi lớn là thỏa thuận với các nghị sĩ đảng Cộng hòa đến từ New York và các bang có thuế cao, theo đó tăng mức khấu trừ thuế địa phương lên tới 40.000 USD. Tuy nhiên, điều khoản này – có thể khiến ngân sách mất hàng trăm tỷ USD – khiến các nghị sĩ bảo thủ lo ngại vì sẽ làm tăng nợ công hiện đã chạm mốc 36.000 tỷ USD.
Mỗi bước đi nhằm xoa dịu một nhóm trong liên minh đa số mỏng manh của Hạ viện lại có thể khiến ông Johnson đánh mất lòng tin từ nhóm khác.
Dân biểu Andy Harris (bang Maryland) – Chủ tịch nhóm bảo thủ cực hữu Freedom Caucus – nói trước đó rằng ông không tin dự luật có thể thông qua tại Hạ viện, nhưng “chúng tôi vẫn thấy có con đường phía trước”.
Những con số từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội
Phân tích mới từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) cho thấy:
Gói giảm thuế sẽ làm tăng thâm hụt ngân sách thêm 3,8 nghìn tỷ USD trong vòng 10 năm.
Việc cắt giảm trong Medicaid, tem phiếu thực phẩm và các chương trình khác sẽ tiết kiệm được khoảng 1 nghìn tỷ USD.
Những hộ gia đình thu nhập thấp sẽ bị giảm thu nhập, trong khi nhóm thu nhập cao sẽ hưởng lợi.
Những điểm nổi bật của dự luật “One Big Beautiful Bill”
Kéo dài và mở rộng các khoản giảm thuế đã được thông qua từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump năm 2017.
Bổ sung giảm thuế mới như ông đã hứa trong chiến dịch tranh cử 2024:
Không đánh thuế tiền tip của một số nhóm lao động dịch vụ.
Không đánh thuế lãi vay mua ô tô.
Không đánh thuế giờ làm thêm trong một số trường hợp.
Tăng mức khấu trừ thuế thu nhập cá nhân lên 32.000 USD cho cặp đôi khai chung.
Tăng tín dụng thuế trẻ em lên 2.500 USD/trẻ.
Thêm khấu trừ 4.000 USD cho người cao tuổi trong giới hạn thu nhập nhất định.
Cắt giảm chi tiêu công
Để bù đắp cho khoản thất thu, Đảng Cộng hòa đưa ra hàng loạt biện pháp thắt lưng buộc bụng:
Áp dụng yêu cầu làm việc với nhiều người đang nhận Medicaid (bảo hiểm y tế cho người thu nhập thấp): người trưởng thành khỏe mạnh không có con cái phải làm việc hoặc tham gia hoạt động cộng đồng 80 giờ mỗi tháng.
Tương tự, người nhận tem phiếu thực phẩm (SNAP) cũng phải tuân theo yêu cầu này:
Những người khỏe mạnh, không con cái, từ 18 đến 64 tuổi (thay vì 54 như hiện tại).
Một số cha mẹ có con trên 7 tuổi cũng phải làm việc; luật hiện hành là khi con đủ 18 tuổi.
Đảng Cộng hòa nói rằng họ muốn loại bỏ “lãng phí, gian lận và lạm dụng” trong các chương trình phúc lợi liên bang.
Tuy nhiên, theo CBO:
8,6 triệu người sẽ mất bảo hiểm y tế.
3 triệu người mỗi tháng sẽ mất quyền nhận SNAP (trợ cấp thực phẩm).
Những mâu thuẫn trong nội bộ đảng Cộng hòa
Phe bảo thủ muốn cắt giảm sâu hơn và sớm hơn, như việc yêu cầu làm việc trong Medicaid được đẩy sớm từ 2029 lên 2027.
Phe ôn hòa và trung lập thì lo lắng cắt giảm như vậy sẽ làm cử tri của họ mất bảo hiểm y tế.
Một số thì phản đối việc loại bỏ ưu đãi thuế năng lượng tái tạo, vốn giúp doanh nghiệp đầu tư vào điện mặt trời, điện gió…
Các nghị sĩ từ New York, California và các bang thuế cao thì yêu cầu tăng mức khấu trừ thuế địa phương – gọi là SALT.
Theo thỏa thuận SALT đang được thảo luận, mức khấu trừ sẽ tăng từ 10.000 lên 40.000 USD, áp dụng cho những người có thu nhập dưới 500.000 USD. Với người có thu nhập cao hơn, mức khấu trừ sẽ giảm dần.
Tác động tài chính
Theo nhóm giám sát tài chính phi đảng phái Committee for a Responsible Federal Budget, gói dự luật có thể làm tăng nợ công thêm khoảng 3,3 nghìn tỷ USD trong 10 năm tới.
SAN FRANCISCO, ngày 21 tháng 5 (Reuters) – Trong cuộc đua tại Thung lũng Silicon để chiếm lĩnh vị trí dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo (AI), một “mặt trận” mới đã xuất hiện: giành lấy các nhà nghiên cứu AI xuất sắc nhất thế giới.
Từ trước đến nay, việc cạnh tranh để chiêu mộ nhân tài đã là một phần quen thuộc của ngành công nghệ. Tuy nhiên, kể từ sau khi ChatGPT được ra mắt vào cuối năm 2022, mức độ cạnh tranh đã tăng lên đáng kể – giống như việc săn lùng các vận động viên chuyên nghiệp. Ít nhất 12 người làm việc trong lĩnh vực tuyển dụng AI đã xác nhận với Reuters rằng, những công ty công nghệ lớn đang chi tiền và nỗ lực ở quy mô chưa từng thấy để thu hút và giữ chân những bộ óc AI hàng đầu.
Ariel Herbert-Voss – Giám đốc điều hành một công ty khởi nghiệp về an ninh mạng có tên RunSybil, đồng thời là cựu nhà nghiên cứu tại OpenAI – chia sẻ: “Các phòng thí nghiệm AI hiện nay tuyển người giống như chơi cờ vua vậy. Họ muốn đi nhanh, nên sẵn sàng trả lương rất cao cho những người có chuyên môn đặc biệt và có thể bổ sung kỹ năng cho đội ngũ, giống như lựa chọn quân xe, quân mã trong bàn cờ.”
Những công ty như OpenAI, Google và xAI (của Elon Musk) đều đang chạy đua để phát triển các mô hình AI hàng đầu thế giới. Để làm được điều đó, họ cần đến những “ICs” – tức là các cá nhân trực tiếp nghiên cứu và lập trình – những người có thể tạo ra khác biệt cực kỳ lớn đối với thành công của một công ty.
“Được chiêu mộ như ngôi sao”
Noam Brown – nhà nghiên cứu đã đóng vai trò then chốt trong các bước đột phá gần đây của OpenAI về khả năng tư duy toán học và khoa học của AI – kể lại rằng khi anh tìm việc trong năm 2023, anh đã được các “ông lớn” trong giới công nghệ săn đón như người nổi tiếng: ăn trưa với Sergey Brin (nhà sáng lập Google), chơi poker tại nhà CEO OpenAI Sam Altman, thậm chí còn có nhà đầu tư thuê máy bay riêng đến gặp mặt anh. Hai nguồn tin cho biết, Elon Musk – CEO của Tesla và SpaceX – cũng thường trực tiếp gọi điện để thuyết phục những ứng viên giỏi về làm việc cho công ty xAI của mình. xAI từ chối đưa ra bình luận về điều này.
Cuối cùng, Brown chọn gia nhập OpenAI không phải vì họ trả lương cao nhất, mà vì họ cam kết đầu tư cả con người và cơ sở hạ tầng tính toán cho những dự án mà anh thấy hứng thú. “Thực ra, về mặt tài chính, đó không phải là lựa chọn tốt nhất của tôi,” anh nói. Với nhiều nhà nghiên cứu, điều quan trọng không phải là lương cao nhất, mà là có thể làm việc đúng lĩnh vực mình yêu thích, cùng đội ngũ có cùng chí hướng.
Mặc dù vậy, các công ty vẫn chi hàng triệu USD để giữ chân người giỏi.
Theo nhiều nguồn tin, một số nhà nghiên cứu hàng đầu tại OpenAI, những người có ý định theo chân cựu giám đốc khoa học Ilya Sutskever sang công ty mới SSI, đã được đề nghị khoản thưởng giữ chân lên tới 2 triệu USD. Ngoài ra, họ còn được đề xuất tăng thêm cổ phần trị giá từ 20 triệu USD trở lên. Điều đáng nói là một số người chỉ cần ở lại thêm một năm để nhận đủ số tiền thưởng này. Cả SSI và OpenAI đều từ chối đưa ra bình luận.
Không chỉ vậy, một số nhà nghiên cứu khác ở OpenAI từng nhận lời mời từ công ty Eleven Labs cũng được OpenAI thưởng ít nhất 1 triệu USD để ở lại. Theo các nguồn tin, gói đãi ngộ dành cho các nhà nghiên cứu hàng đầu ở OpenAI thường vượt quá 10 triệu USD mỗi năm.
Google DeepMind – một phòng lab nổi tiếng về AI – cũng không nằm ngoài cuộc đua. Họ sẵn sàng đưa ra gói đãi ngộ trị giá tới 20 triệu USD/năm cho những người xuất sắc, trong đó bao gồm cổ phần đặc biệt và rút ngắn thời gian “vest” (quyền sở hữu cổ phiếu) từ 4 năm xuống còn 3 năm để tăng tính hấp dẫn. Google từ chối bình luận.
Trong khi đó, theo dữ liệu từ công ty thống kê đãi ngộ Comprehensive.io, mức thu nhập trung bình của các kỹ sư giỏi tại các công ty công nghệ lớn hiện nay là khoảng 281.000 USD tiền lương và 261.000 USD cổ phần mỗi năm – thấp hơn rất nhiều so với những gì mà các nhà nghiên cứu AI hàng đầu nhận được.
“Kỹ sư 10.000x” – Tài năng hiếm có
Tại Thung lũng Silicon, tài năng luôn là yếu tố quan trọng, nhưng với làn sóng AI hiện nay, điều đặc biệt là số người giỏi thực sự thì cực kỳ ít. Theo 8 nguồn tin, số lượng những người thực sự xuất sắc trong lĩnh vực AI hiện nay chỉ rơi vào khoảng vài chục đến khoảng 1.000 người.
Người ta tin rằng chính nhóm nhỏ này đã tạo ra phần lớn các bước tiến quan trọng của công nghệ mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) – nền tảng của AI hiện đại. Vì thế, sự có mặt hay ra đi của họ có thể quyết định thành bại của cả một dự án hoặc công ty.
Vào cuối năm 2023, CEO OpenAI Sam Altman từng đăng tweet: “Các kỹ sư giỏi gấp 10 lần người bình thường thì đã tuyệt, nhưng giờ đây trong ngành AI, có những người giỏi gấp 10.000 lần” – ám chỉ rằng những nhà nghiên cứu AI hàng đầu hiện nay có tác động lớn hơn rất nhiều so với trước.
Cuộc chiến nhân tài còn nóng hơn khi cựu CTO của OpenAI – Mira Murati – rời đi vào tháng 9 và thành lập startup riêng. Trước khi công bố công ty vào tháng 2, bà đã chiêu mộ được 20 nhân viên từ chính OpenAI. Tính đến nay, đội ngũ của bà đã lên tới khoảng 60 người – phần lớn đều là những nhà nghiên cứu AI kỳ cựu. Dù công ty chưa ra mắt sản phẩm nào, Murati đang chuẩn bị gọi vốn vòng hạt giống (seed round) với mức định giá kỷ lục, chỉ dựa vào chất lượng đội ngũ. Đại diện của Murati từ chối bình luận.
Tuyển dụng theo kiểu “Moneyball”
Do nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng khan hiếm, các công ty phải sáng tạo hơn trong việc tuyển dụng. Một công ty tên là Zeki Data đang sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu giống như trong bộ phim Moneyball – vốn là câu chuyện về một đội bóng chày dùng phân tích thống kê để tìm ra cầu thủ giỏi nhưng bị thị trường bỏ qua. Zeki Data dùng cách tương tự để tìm kiếm những nhân tài AI “ẩn danh” – ví dụ như phát hiện công ty Anthropic đang tuyển các nhà nghiên cứu có nền tảng vật lý lý thuyết, hay các công ty khác thì tìm người có kinh nghiệm về máy tính lượng tử.
Anthropic đã không phản hồi yêu cầu bình luận.
Sébastien Bubeck – người từng là Phó Chủ tịch nghiên cứu GenAI tại Microsoft và đã chuyển sang OpenAI – chia sẻ: “Trong đội của tôi, có những nhà toán học cực kỳ xuất sắc, và họ sẽ không đến với ngành này nếu không có sự phát triển nhanh chóng như hiện tại. Chúng tôi đang chứng kiến làn sóng nhân tài từ nhiều lĩnh vực khác nhau đổ về AI. Và một số người trong số họ thực sự rất, rất thông minh – họ tạo ra khác biệt lớn.”
CALITODAY (26/5/2025): Tổng thống Donald Trump kéo Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa vào một cuộc tranh luận kéo dài và đôi khi căng thẳng về những cáo buộc “diệt chủng” đối với nông dân da trắng ở Nam Phi. Trump cho chiếu một video trong Phòng Bầu dục để ủng hộ cho những cáo buộc này của Trump.
Cuộc họp vốn thân mật này bắt đầu trở nên tồi tệ sau khi một phóng viên hỏi Trump rằng cần phải làm gì để thuyết phục ông rằng không có cuộc diệt chủng nào nhắm vào nông dân da trắng, như tổng thống Trump và các đồng minh khác của ông đã tuyên bố?
Tổng thống Nam Phi Ramaphosa đã nói rằng Trump sẽ phải lắng nghe tiếng nói và quan điểm của người Nam Phi bản địa, bao gồm một số người da trắng đang cùng ông đi trong chuyến công du Hoa Kỳ hôm nay.
Sau đó, Trump ra hiệu cho một phụ tá cho chiếu lên một video, một dấu hiệu cho thấy Trump và nhóm của ông đã sẵn sàng bảo vệ những tuyên bố gây tranh cãi của mình. Đoạn video dài khoảng bốn phút, sau đó được Tòa Bạch Ốc chia sẻ trên nền tảng xã hội X, bao gồm các đoạn clip người Nam Phi nói “giết người nông dân” và hô vang về việc bắn người Afrikaner là người da trắng ở Nam Phi.
“Điều này rất tệ. Đây là những nơi chôn cất ngay tại đây … hơn một nghìn nông dân da trắng và những chiếc xe đó xếp hàng để tỏ lòng thương yêu vào sáng Chủ Nhật, mỗi thứ màu trắng mà bạn thấy đều là một cây thánh giá. Có khoảng một nghìn người trong số họ đã chết, tất cả đều là nông dân da trắng”, Trump nói trong một phần của video!
“Tôi muốn biết đó là nơi nào. Bởi vì tôi chưa bao giờ thấy điều này”, Tổng thống Nam Phi Ramaphosa nói về các địa điểm chôn cất mà Video của Trump đưa ra nhưng không nói địa điểm.
Ramaphosa phản bác lại lời khẳng định của Trump rằng nông dân da trắng đang bị tước đoạt đất đai và bị giết. Ông thừa nhận rằng có “tội phạm” ở đất nước Nam Phi này, nhưng ông lưu ý rằng phần lớn nạn nhân của tội phạm ở Nam Phi là người da đen.
Bộ trưởng Nông nghiệp Nam Phi John Steenhuisen, người da trắng, đã phát biểu trong cuộc họp để lên án ngôn từ trong video. Ông cho biết những cá nhân trong clip là lãnh đạo của các đảng đối lập ở Nam Phi và cho biết chính phủ Ramaphosa đã nỗ lực để họ không nắm quyền.
“Đây không chỉ là một phong trào nhỏ, mà là một phong trào khá lớn ở Nam Phi. Vì vậy, vấn đề này phải được giải quyết. Nếu không được giải quyết, đây sẽ là hồi kết của đất nước”, Trump nói sau bình luận của Steenhuisen, lập luận rằng video có cảnh mọi người phát biểu tại “một sân vận động có hàng trăm nghìn người”.
“Tôi không ở đây vì sức khỏe của mình. Tôi ở đây để xem liệu chúng ta có thể làm gì không”, tổng thống Trump nói thêm.
Một phóng viên tại Phòng Bầu dục đã hỏi Trump muốn tổng thống Nam Phi làm gì về tình hình này.
“Tôi không biết. Tôi không biết. Này, đây là những bài báo trong vài ngày qua. Cái chết của mọi người”, Trump nói, lướt qua các bài báo trực tuyến được in trên giấy. “Cái chết. Cái chết … người Nam Phi da trắng đang chạy trốn vì bạo lực và luật phân biệt chủng tộc”! Trump khẳng định như thế.
Trump đã tập trung vào Nam Phi trong những tháng gần đây vì những tuyên bố rằng người Afrikaner, một nhóm dân tộc thiểu số da trắng, đã bị nhắm mục tiêu một cách bất công. Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp vào tháng 2/2025 tạm dừng viện trợ nước ngoài cho Nam Phi vì những cáo buộc rằng chính phủ ở đó “hoàn toàn bất lợi cho chủ đất”.
Đầu tháng này, chính quyền Trump đã hoan nghênh một chiếc máy bay chở 49 người da trắng Afrikaner được cấp quy chế tị nạn. Động thái này đã gây chú ý vì chính quyền đã tạm dừng rộng rãi chương trình tị nạn và đàn áp nhập cư, nhưng lại ưu tiên cho phép những người da trắng nhập cư vào Hoa Kỳ với mọi ưu đãi.
Có lúc, Trump cũng đề cập rằng CEO của Tesla Elon Musk đến từ Nam Phi, ám chỉ rằng ông không muốn kéo Musk vào cuộc tranh luận trong khi tỷ phú này đứng trong Phòng Bầu dục sát phía sau Phó Tổng thống JD Vance và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.
Ngoài ra, tổng thống đổ lỗi cho giới truyền thông vì không đưa tin về Nam Phi, đề cập đến việc một phóng viên của NBC đã hỏi về món quà máy bay của Qatar tặng Trump sau khi video được phát thay vì hỏi về “cuộc diệt chủng” người Afrikaner.
Ramaphosa trả lời, “Chính sách của chính phủ chúng tôi hoàn toàn, rất hoàn toàn trái ngược với những gì ông Trump đã nói, ngay cả trong Quốc hội. Và họ là một đảng thiểu số nhỏ được phép tồn tại, theo hiến pháp của chúng tôi”.
Khi Trump đổ lỗi cho giới truyền thông vì không đưa tin về Nam Phi, mà đã hỏi về món quà máy bay của Qatar tặng Trump.
Tổng thống Nam Phi Ramaphosa đã cười nói rằng: “Tôi xin lỗi, tôi không có máy bay để tặng ông”! “Tôi ước gì anh có, tôi sẽ nhận nó”, Trump nói. “Nếu đất nước của anh đề nghị Không quân Hoa Kỳ một chiếc máy bay, tôi sẽ nhận nó”. Bộ Quốc phòng của Trump hôm nay công bố đã chấp thuận làm thủ tục nhận chiếc máy bay hạng sang 474-8 do hoàng gia Qatar tặng để Trump làm Không Lực Một sau đó chuyển cho Trump làm của riêng ở Thư viện Trump sau khi Trump mãn nhiệm kỳ.
Ramaphosa đến cuộc họp với một kế hoạch nhằm xoa dịu mối quan tâm của Trump và kêu gọi ông ở cấp độ cá nhân, mang theo những người chơi golf nổi tiếng người Nam Phi là Ernie Els và Retief Goosen. Trump được biết đến là một người hâm mộ golf lớn và là người chơi thường xuyên và coi cả hai người chơi Golf Nam Phi là bạn bè.
Els đã kêu gọi Trump về tầm quan trọng của Hoa Kỳ với tư cách là đồng minh của Nam Phi, và Trump ca ngợi những phát biểu của Els.
Các quan chức Nam Phi đã bác bỏ những tuyên bố của chính quyền Trump, nói rằng không có bằng chứng nào về nạn diệt chủng hoặc đàn áp người da trắng Afrikaner ở nước này.
Trước khi phát video, Trump đã được hỏi tại sao người Afrikaner được ưu tiên trong khi quy chế tị nạn của người Afghanistan, người Venezuela và những người khác sắc dân Á Châu đã bị thu hồi — một chủ đề mà chính quyền đã bảo vệ kể từ khi chương trình được triển khai.
“Khi bạn nói rằng chúng tôi không tiếp nhận những người khác, tất cả những gì bạn phải làm là nhìn vào biên giới phía nam … họ đến từ khắp nơi trên thế giới. Trong nhiều trường hợp, họ là tội phạm”, tổng thống Trump nói. “Đừng nói rằng chúng tôi không tiếp nhận họ. Chúng tôi đang cố gắng tống xuất bọn họ ra ngoài nhanh nhất có thể”.
Trump bảo vệ chương trình tái định cư người tị nạn da trắng Afrikaner của chính quyền, nói rằng ông thảo luận về “cuộc diệt chủng” với Tổng thống Nam Phi Ramaphosa trong cuộc họp hôm nay. Sau đó, ông đã làm Ramaphosa ngạc nhiên với một video được cho là để ủng hộ tuyên bố của chính quyền về việc nông dân da trắng bị đàn áp ở Nam Phi. Hai nhà lãnh đạo đã dùng bữa trưa và sau đó là một cuộc họp song phương.
Trump cáo buộc chính phủ nước này phân biệt chủng tộc với người da trắng và cho phép xảy ra “cuộc diệt chủng” đối với nông dân da trắng thiểu số.
Nam Phi đã mạnh mẽ bác bỏ các cáo buộc và Tổng thống Cyril Ramaphosa đã thúc đẩy cuộc gặp với Trump nhằm cứu vãn mối quan hệ giữa nước này với Hoa Kỳ, vốn đang ở mức thấp nhất kể từ khi chế độ phân biệt chủng tộc apartheid kết thúc vào năm 1994.
Trump đã đưa ra một loạt cáo buộc đối với chính phủ do người da đen lãnh đạo ở Nam Phi, bao gồm cả việc chính phủ này đang tịch thu đất đai của những người nông dân da trắng, thực thi các chính sách chống người da trắng và theo đuổi chính sách đối ngoại chống Mỹ bằng cách ủng hộ Iran và nhóm chiến binh Palestine Hamas.
Ramaphosa cho biết ông hy vọng sẽ sửa chữa những gì ông gọi là sự mô tả sai lệch gây tổn hại trong cuộc họp, đây là lần đầu tiên Trump gặp một nhà lãnh đạo châu Phi tại Tòa Bạch Ốc kể từ khi ông trở lại nhiệm sở.
Những lời chỉ trích Nam Phi của Trump bắt đầu vào đầu tháng 2 trong một bài đăng trên Truth Social. Trong bài đăng đó, ông cáo buộc chính phủ Nam Phi tịch thu đất đai của những người nông dân da trắng Afrikaner và “VI PHẠM Nhân quyền nghiêm trọng” đối với những người da trắng thiểu số.
Lời cáo buộc của Trump rằng người da trắng Afrikaner đang bị đối xử tệ bạc là trọng tâm của một Sắc lệnh Hành pháp mà Trump ban hành vài ngày sau đó, cắt giảm mọi viện trợ của Hoa Kỳ cho Nam Phi. Ông đã đi xa hơn trong tháng này, cáo buộc rằng đã có một “cuộc diệt chủng” đối với những người nông dân da trắng, điều mà chính phủ Nam Phi và chính những người nông dân da đen và da trắng đã phủ nhận.
Chính quyền Trump đã đưa một nhóm nhỏ gồm 49 người Nam Phi da trắng đến Hoa Kỳ với tư cách là người tị nạn trong những gì họ nói là sự khởi đầu của một chương trình tái định cư dành cho những người da trắng đang bị đàn áp.
Hoa Kỳ đã được hỏi liệu chính phủ Trump có đứng về phía cáo buộc diệt chủng đó hay không. Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết trong một cuộc phỏng vấn với CBS rằng họ sẽ làm như vậy và chính quyền Hoa Kỳ cảm thấy có bằng chứng, trích dẫn các trường hợp nông dân da trắng bị sát hại và tuyên bố một số người đã bị “cưỡng chế di dời” khỏi tài sản của họ.
Một số nông dân da trắng đã bị giết trong các vụ xâm phạm nhà ở của họ bằng bạo lực. Nhưng chính quyền Nam Phi cho biết nguyên nhân đằng sau số vụ giết người tương đối ít đã bị chính quyền Trump hiểu sai; họ cho biết chúng là một phần trong các vấn đề nghiêm trọng về tội phạm của đất nước chứ không phải là động cơ phân biệt chủng tộc. Những người nông dân da đen cũng đã bị giết.
Chính quyền Nam Phi phủ nhận không hề có bất kỳ tài sản nào đã bị tịch thu từ những người nông dân da trắng và cho biết đó là thông tin sai lệch.
Trump có thể đối đầu với Ramaphosa về luật tịch thu đất đai mới gây tranh cãi của Nam Phi, luật này đã bị chỉ trích trong nước và là đối tượng của một thách thức pháp lý. Luật này trao cho chính phủ khả năng trong một số trường hợp lấy đất mà không cần bồi thường.
Bộ trưởng Nông nghiệp Nam Phi John Steenhuisen, người da trắng và là thành viên của một đảng chính trị khác với Tổng thống Nam Phi Ramaphosa, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với The Associated Press rằng cần phải xem xét luật này. Nhưng ông cho biết, không có đất đai nào bị tịch thu từ những người nông dân và những tuyên bố về tội diệt chủng và việc tịch thu đất đai đang diễn ra là sai sự thật.
Trong vụ khủng hoảng giữa Hoa Kỳ và Nam Phi, người ta tin rằng khơi nguồn là do Elon Musk tạo ra.
Elon Musk sinh ra ở Nam Phi — một cố vấn nắm nhiều quyền lực của Trump sau khi tặng Trump khoảng 270 Triệu Đôla để Trump vận động ra tranh cử nhiệm kỳ thứ nhì .
Musk được đứng đầu Bộ Hiệu quả Chính phủ viết tắt là DODGE, đã thực hiện cắt giảm hằng chục nghìn viên chức Liên bang và sa thải nhiều giới chức cao cấp trong chính phủ.
Nay Elon Musk đã đi đầu trong việc chỉ trích quê hương Nam Phi của mình, coi luật kinh doanh hành động khẳng định của đất nước Nam Phi là phân biệt chủng tộc. Musk nói trên mạng xã hội rằng dịch vụ Internet vệ tinh Starlink của ông không thể xin được giấy phép hoạt động tại Nam Phi vì ông là người da trắng.
Các nhà chức trách Nam Phi cho biết Starlink chưa chính thức nộp đơn. Nếu có, công ty sẽ bị ràng buộc bởi luật yêu cầu các công ty nước ngoài phải cho phép 30% công ty con tại Nam Phi của họ thuộc sở hữu của các cổ đông là người da đen hoặc từ các nhóm chủng tộc khác bị thiệt thòi theo chế độ phân biệt chủng tộc. Chính phủ gọi luật hành động khẳng định là nền tảng cho nỗ lực đảo ngược sự bất công của chế độ phân biệt chủng tộc.
Bloomberg đưa tin hôm thứ Ba 20/5, trích dẫn các nguồn tin giấu tên, rằng Nam Phi sẵn sàng đàm phán để nới lỏng các luật đó cho Starlink của Musk nhằm xoa dịu căng thẳng với Hoa Kỳ.
Ramaphosa không bình luận về bất kỳ cuộc thảo luận nào có thể có với Musk hoặc đại diện của Musk khi được các phóng viên Nam Phi tại Washington hỏi, nói rằng, “Chúng tôi là một quốc gia có chủ quyền và chúng tôi là một quốc gia rất tự hào và chúng tôi bảo vệ chủ quyền của mình”.
Nhóm người da trắng Nam Phi mà Donald Trump vừa cấp phép cho vào định cư tại Mỹ với lý do bị chính quyền Nam Phi phân biệt chủng tộc đang tìm cách diệt chủng trong khi các sắc dân khác bị cấm hay bị ruồng bắt để tống xuất! Dư luận của giới truyền thông Hoa Kỳ tự hỏi trong số đó có bao nhiêu người da trắng là thân nhân, bạn hữu của Elon Musk?!
Bức ảnh nổi tiếng về chiến tranh Việt Nam hiện đang là tâm điểm của tranh cãi sau khi một bộ phim tài liệu tuyên bố rằng nó được chụp bởi người khác không phải Nick Út.
Một bài báo của bài báo của tác giả Adrian Horton đăng trên Báo The Guardian Thứ Sáu, ngày 16 tháng 5 năm 2025 đã loan tin rằng tổ chức World Press Photo đã đình chỉ việc ghi nhận tác giả của một trong những bức ảnh báo chí nổi tiếng nhất từng được chụp, sau khi một bộ phim tài liệu mới thách thức 50 năm lịch sử báo chí đã được chấp nhận.
Bức ảnh, chính thức có tên là “The Terror of War” nhưng thường được gọi là “Cô bé Napalm”, vẫn là một trong những hình ảnh không thể phai mờ của cuộc chiến tranh Mỹ tại Việt Nam. Kể từ khi được công bố vào tháng 6 năm 1972, nó đã được chính thức ghi nhận là do Nick Ut chụp, một nhiếp ảnh gia người Việt làm việc cho Associated Press tại Sài Gòn.
Associated Press và Ut từ lâu đã khẳng định rằng Ut, khi đó 21 tuổi, đã chụp bức ảnh này, bức ảnh sau đó đã giành giải thưởng World Press Photo of the Year vào năm 1973 và thiết lập Ut như một nhà báo ảnh đáng kính.
Tuy nhiên, một bộ phim tài liệu gần đây đã thách thức lịch sử đó, thay vào đó đề xuất rằng bức ảnh, mô tả một cô bé 9 tuổi tên là Phan Thị Kim Phúc đang chạy trốn khỏi một cuộc tấn công bằng napalm tại làng Trảng Bàng ở miền Nam Việt Nam, được chụp bởi một người tên là Nguyễn Thành Nghệ. “The Stringer”, được công chiếu tại liên hoan phim Sundance vào tháng 1, tuyên bố rằng Nghệ, một cộng tác viên cho NBC, người đã lái xe vào ngày hôm đó và thường bán ảnh cho AP trên cơ sở tự do, đã bị từ chối ghi nhận vì anh không phải là nhân viên của AP.
Bộ phim đã thúc đẩy “sự suy ngẫm sâu sắc” tại World Press Photo, tổ chức đã tiến hành cuộc điều tra riêng của mình, kết quả được công bố vào thứ Sáu, ngày 16 tháng 5. Phân tích nội bộ, được thực hiện từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2025, kết luận “dựa trên phân tích về vị trí, khoảng cách và máy ảnh được sử dụng vào ngày hôm đó” rằng “các nhiếp ảnh gia Nguyễn Thành Nghệ hoặc Huỳnh Công Phúc có thể đã ở vị trí tốt hơn để chụp bức ảnh hơn là Nick Ut.”
Việc đình chỉ chỉ áp dụng cho việc ghi nhận tác giả của bức ảnh, và không hủy bỏ giải thưởng Ảnh của năm 1973. “Bản thân bức ảnh vẫn không bị tranh cãi,” nhóm cho biết, “và giải thưởng World Press Photo cho bức ảnh quan trọng này của một khoảnh khắc lớn trong lịch sử thế kỷ 20 vẫn là một thực tế.”
“Dựa trên những phát hiện này và theo các giá trị về độ chính xác, độ tin cậy và sự đa dạng của chúng tôi, chúng tôi rút ra kết luận liên quan đến việc ghi nhận,” Joumana El Zein Khoury, giám đốc điều hành của nhóm, cho biết trong một thông cáo báo chí. “Điều quan trọng là phải nói rằng bản thân bức ảnh không bị tranh cãi và không nghi ngờ gì rằng bức ảnh này đại diện cho một khoảnh khắc thực sự trong lịch sử tiếp tục vang vọng ở Việt Nam, Hoa Kỳ và trên toàn cầu.”
Đầu tháng này, Associated Press thông báo rằng họ không tìm thấy “bằng chứng dứt khoát” để thay đổi việc ghi nhận tác giả của bức ảnh, và đã phát hành một báo cáo dài 96 trang về vấn đề này – báo cáo thứ hai trong vòng bốn tháng – dựa trên cuộc điều tra nội bộ của họ. AP kết luận rằng “có thể” Ut đã chụp bức ảnh, và không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy Nguyễn đã chụp nó thay vào đó. Vấn đề không thể được chứng minh một cách dứt khoát, họ nói thêm, do thời gian trôi qua, sự thiếu vắng bằng chứng quan trọng, những hạn chế của công nghệ và cái chết của một số người liên quan quan trọng.
“Chúng tôi không bỏ sót điều gì mà chúng tôi biết và chúng tôi đã làm điều đó với rất nhiều sự tôn trọng đối với tất cả những người liên quan,” Derl McCrudden, phó chủ tịch sản xuất tin tức toàn cầu của AP, cho biết trong một tuyên bố. “Việc chúng tôi thay đổi ghi nhận không quan trọng, nhưng nó phải dựa trên sự thật và bằng chứng. Và không có bằng chứng dứt khoát nào chứng minh rằng Nick Ut không chụp bức ảnh này.”
“The Stringer”, do Bảo Nguyễn đạo diễn, đã mời một số nhân chứng để lập luận rằng Nghệ đã bán bức ảnh cho trưởng bộ phận ảnh của văn phòng AP tại Sài Gòn, Horst Faas, với giá 20 đô la và một bản in, bao gồm anh trai của Nghệ, người tuyên bố đã mang cuộn phim đến AP; con gái của Nghệ, Jannie; Carl Robinson, một biên tập viên ảnh lâu năm của AP tại Sài Gòn, người đầu tiên liên hệ với các nhà làm phim; và một số đồng nghiệp cũ của Robinson. Các nhà điều tra cũng đã tham khảo ý kiến của các chuyên gia pháp y từ tổ chức phi chính phủ Pháp Index, những người cho rằng “rất không có khả năng” Ut đã chụp bức ảnh dựa trên các hình ảnh khác mà AP ghi nhận cho anh ta vào ngày hôm đó.
AP đã tiến hành cuộc điều tra pháp y riêng của mình bao gồm các cuộc phỏng vấn bổ sung, kiểm tra máy ảnh và các âm bản còn lại từ ngày hôm đó, và một mô hình 3D của hiện trường. Báo cáo kết quả tiết lộ “sự không nhất quán ở cả hai bên” nhưng kết luận rằng việc tin vào câu chuyện của Nghệ sẽ “đòi hỏi một số bước nhảy vọt về niềm tin”, chẳng hạn như tin rằng lần duy nhất anh ta bán ảnh cho một hãng tin phương Tây, đó lại là một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất của thế kỷ 20.
Nghệ, người đã xuất hiện bất ngờ tại buổi công chiếu “The Stringer” tại Sundance, xác nhận câu chuyện của mình trong phim. Trong khi đó, Ut tiếp tục khẳng định quyền tác giả của mình và nói với AP rằng tranh chấp này “rất khó khăn đối với tôi và đã gây ra nỗi đau lớn.
Ông Nguyễn Thành Nghệ nói gì sau hơn 50 năm im lặng?
Chụp lại hình ảnh,Ông Nguyễn Thành Nghệ, hiện 87 tuổi, là người được khoanh tròn trong bức ảnh và theo kết luận của phim The Stringer, ông là người đã chụp bức ảnh nổi tiếng Em bé Napalm. NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES/BBC
Ông Nguyễn Thành Nghệ, nhân vật chính trong phim tài liệu The Stringer, tiết lộ về quá trình mà ông được cho là đã chụp bức ảnh Em bé Napalm.
Trong diễn biến mới nhất, vào ngày 16/5, tổ chức World Press Photo (Giải Ảnh Báo chí Thế giới, WWP) đã thông báo tạm ngừng ghi tên tác giả của bức ảnh The Terror of War (Nỗi kinh hoàng chiến tranh) hay còn được biết đến với tên gọi Em bé Napalm.
Theo World Press Photo, quyết định mới của họ được đưa ra sau một cuộc phân tích độc lập, sau khi phim tài liệu The Stringer khẳng định ông Nguyễn Thành Nghệ là tác giả bức ảnh trên, chứ không phải ông Nick Út như được biết đến lâu nay.
Phim tài liệu The Stringer do tổ chức The VII Foundation của nhiếp ảnh gia Gary Knight sản xuất và do Bảo Nguyễn làm đạo diễn, ra mắt vào tháng 1/2025.
Để thực hiện phim và đi đến kết luận chấn động nói trên, đạo diễn Bảo Nguyễn và nhiếp ảnh gia Gary Knight đã phỏng vấn 55 nhân chứng, kết hợp với kết quả giám định độc lập từ tổ chức INDEX có trụ sở tại Paris, Pháp.
Chia sẻ với BBC sau quyết định của WWP, ông Nghệ bày tỏ:
“Tôi rất xúc động và muốn khóc. Tôi vô cùng biết ơn vì World Press Photo tin tưởng và đứng về phía sự thật.”
Cần lưu ý, trong thông báo ngày 16/5, WPP quyết định ngưng ghi tên tác giả Nick Út đối với bức ảnh này, nhưng không khẳng định chắc chắn ông Nghệ là tác giả. Kết luận mà tổ chức này đưa ra là: “Nếu chỉ xét giữa Út và Nghệ thì các bằng chứng hình ảnh và kỹ thuật hiện có nghiêng về phía Nghệ.”
Chụp lại hình ảnh,Từ trái qua: Đạo diễn Bảo Nguyễn, ông Nguyễn Thành Nghệ, ông Carl Robinson, ông Gary Knight; ảnh chụp tại buổi công chiếu phim The Stringer hôm 25/1/2025 tại Park City, Utah, Mỹ. NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES
Ông Nghệ mô tả việc chụp bức ảnh như thế nào?
Bức ảnh Em bé Napalm chụp khoảnh khắc bé gái Kim Phúc khi đó chín tuổi trong tình trạng không áo quần, vừa chạy vừa khóc sau một vụ đánh bom napalm tại Trảng Bàng, Tây Ninh vào ngày 8/6/1972.
Bức ảnh đã giúp Nick Út – phóng viên ảnh của AP – giành giải Pulitzer và World Press Photo vào năm 1973. Từ đó, tên tuổi ông vang danh thế giới.
Từ khi bức ảnh ra đời, hãng tin AP đã luôn ghi nhận tác quyền thuộc về ông Nick Út.
Tuy nhiên, đã có những tranh cãi xoay quanh tác giả thực sự của bức ảnh, ngay cả trước khi phim The Stringer công chiếu vào ngày 25/1/2025.
Cụ thể, từ năm 2022 – nhân dịp kỷ niệm 50 năm bức ảnh ra đời – ông Carl Robinson, biên tập viên ảnh của AP tại Sài Gòn vào đúng ngày bức ảnh được chụp, đã công khai tuyên bố rằng Nick Út không phải là tác giả của bức ảnh.
Từ câu chuyện của ông Robinson, nhiếp ảnh gia Gary Knight và đạo diễn phim Bảo Nguyễn đã tiến hành các cuộc điều tra để cho ra đời phim The Stringer.
Sau khi phỏng vấn nhân chứng và sử dụng kết quả giám định của INDEX, phim đưa ra kết luận rằng Nick Út không ở đủ gần hiện trường để bắt khoảnh khắc lịch sử này.
Thay vào đó, ông Nguyễn Thành Nghệ, hiện đã 87 tuổi, mới là tác giả bức ảnh.
Có nhiều thông tin nói ông Nghệ là một tài xế cho hãng NBC News nên việc ông chụp được bức ảnh là điều khó tin.
Ông Nghệ trong cuộc phỏng vấn độc quyền với BBC ngày 17/5 qua email đã giải thích rằng ông không phải là lái xe làm việc cho NBC mà là một phóng viên tự do, đi cùng anh rể là Trần Văn Thân – người làm việc cho NBC.
Vào ngày 8/6/1972, ông nghe nói có chuyện gì đó đang xảy ra ở Trảng Bàng mà NBC News khi ấy đang không có tài xế trong khi ông có bằng lái nên đã tình nguyện chở nhóm phóng viên đến hiện trường. Ông nói với BBC rằng hôm đó ông mang theo duy nhất một chiếc máy ảnh Pentax.
Trong báo cáo thứ hai của AP vào tháng 5 đưa ra kết luận rằng nhiều khả năng – dù chưa thể chắc chắn tuyệt đối – bức ảnh này đã được chụp bằng một chiếc máy ảnh Pentax và khó có khả năng chụp bằng Leica.
“Khi đến nơi, chúng tôi đậu xe rồi đi bộ trên con đường dẫn đến tòa thánh Cao Đài. Chỉ vài phút sau, tôi thấy một chiếc máy bay nhỏ lượn vòng vòng khảo sát khu vực, rồi rời đi.
“Và chừng vài phút sau đó, tôi thấy hai chiếc máy bay màu đen, tôi không nhớ rõ tên, nhưng là loại thường dùng để thả bom, bay rất nhanh. Tôi nói với mọi người rằng sắp có việc để làm rồi, hãy chuẩn bị tinh thần. Tôi thấy nó thả hai quả bom.
“Lúc đó, tôi đang đứng rất gần chỗ mà tôi chụp bức ảnh. Tôi thấy khói bốc lên và liền chạy tới. Rồi tôi thấy một bé gái không mặc gì, những binh lính chạy ra, thế là tôi giơ máy ảnh lên và chụp một loạt ảnh.
“Có cả trẻ em, lính, dân thường chạy ra, mọi thứ diễn ra chỉ trong vài giây. Tôi ở lại đó thêm khoảng năm phút nữa, cho đến khi chụp hết cuộn phim,” ông Nghệ kể lại với BBC.
Chụp lại hình ảnh,Ông Nguyễn Thành Nghệ nói rằng ông là một nhiếp ảnh gia được huấn luyện bài bản trong quân đội, được đào tạo nghề ở Mỹ sáu tháng vào năm 1961. NGUỒN HÌNH ẢNH,THE STRINGER
Ông giải thích thêm về công việc của mình: “Tôi đã làm việc trong lĩnh vực điện ảnh từ lâu. Tôi từng học trường quay phim ở Sài Gòn, làm việc cho một studio nhiếp ảnh tại Sài Gòn với vai trò nhiếp ảnh gia và người chỉnh sửa ảnh.”
“Khi còn trong quân đội, tôi được cử sang Mỹ học nhiếp ảnh ở New Jersey vào năm 1961 trong vòng sáu tháng. Tôi là một nhiếp ảnh gia được huấn luyện bài bản trong quân đội.”
Ông nói thêm rằng ông biết ơn đội ngũ làm phim, gồm ông Gary Knight và những nhà báo đã tìm kiếm ông sau nửa thế kỷ.
“Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng mình còn sống để chứng kiến ngày hôm nay,” ông nói.
Đã có nhiều người đặt ra câu hỏi vì sao ông Nghệ lại im lặng suốt hơn 50 năm, cho tới gần đây mới lên tiếng. Trong một cuộc phỏng vấn với BBC News Tiếng Việt, ông Nguyễn Thành Nghệ bày tỏ như sau:
“Tôi chưa bao giờ tuyên bố mình là tác giả vì tôi biết không có cách nào để đòi lại công bằng cho bản thân. Tôi không có bằng chứng trong tay, rồi ai sẽ tin tôi. Chiến tranh kết thúc, gia đình tôi sang Mỹ và đối với tôi lúc đó, sự an toàn của gia đình là trên hết.
“Không có gì quan trọng hơn sự thật. Chúng ta học từ chính sai lầm của mình để không phạm phải lần nữa. Tôi đã im lặng, không có tiếng nói, bất an và đau khổ, những cảm xúc bị dồn nén.
“Câu chuyện của tôi đã bị lãng quên, cho đến khi Gary Knight tìm thấy tôi.”
Hành trình đi tìm ‘The Stringer’
Chụp lại hình ảnh,Ông Carl Robinson (phải) và ông Nguyễn Thành Nghệ (trái) tại buổi công chiếu phim. NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES
Ông Gary Knight, cựu nhiếp ảnh gia chiến tranh, người đứng đầu VII Foundation – tổ chức phi lợi nhuận chuyên đào tạo nhà báo từ các quốc gia đang phát triển – nói với BBC như sau:
“The Stringer kể lại hành trình điều tra mà nhóm phóng viên của chúng tôi thực hiện, qua góc nhìn của đạo diễn người Mỹ gốc Việt – Bảo Nguyễn. Tôi không thể nói quá nhiều – vì dĩ nhiên chúng tôi muốn mọi người có cơ hội xem phim mà không tiết lộ hết các chi tiết – cuộc điều tra bao gồm việc hợp tác với INDEX, một tổ chức chuyên về công nghệ nguồn mở và kỹ thuật điều tra giám định, để phân tích các thông tin sẵn có.
“Phim đặt ra những câu hỏi khó về báo chí và chúng tôi biết nó sẽ khiến nhiều đồng nghiệp nhà báo khó chịu, nhưng nhà báo vốn là những người cần đặt ra câu hỏi dù vấn đề có khó chịu đi chăng nữa.”
Trước khi bộ phim The Stringer được quay, hành trình tìm kiếm ông Nguyễn Thành Nghệ đã bắt đầu từ năm 2022.
Ông Carl Robinson – biên tập ảnh của hãng AP vào hôm bức ảnh được chụp – chia sẻ với BBC rằng ông muốn tìm lại ông Nguyễn Thành Nghệ để nói lời xin lỗi, dù muộn màng, vì chính ông đã ghi tên tác giả bức ảnh là Nick Út theo yêu cầu của cấp trên mình là ông Horst Faas – trưởng văn phòng AP tại Sài Gòn vào thời điểm đó.
“Vào dịp kỷ niệm 50 năm bức ảnh ấy, năm 2022, cả thế giới chứng kiến Nick Út và Kim Phúc gặp Giáo hoàng Francis, rồi bao nhiêu sự chú ý đổ dồn, bao nhiêu sự tung hô. Cuối cùng, tôi quyết định rằng mình thực sự phải trở lại đối mặt với tất cả chuyện này, không thể cứ mãi quay lưng và quên đi được.
“Chính khi đó tôi tìm thấy bức ảnh của Nghệ. Tôi biết mình không thể chống lại cả cỗ máy truyền thông ấy. Nhưng điều tôi muốn chỉ là tìm được Nghệ,” ông Robinson kể lại.
Khi bắt đầu việc tìm kiếm, ông Robinson chỉ biết được tên ông Nghệ qua cựu phóng viên ảnh của AP Đặng Văn Phước, biết ông Nghệ đã tị nạn ở Mỹ, đã ly dị và rồi quay về sống Việt Nam.
Sau đó, nhờ sự giúp đỡ của hai nhà báo Việt Nam là Ngọc Vinh và Lê Vân, cuối cùng ông Nghệ cũng được tìm thấy. Thế nhưng, qua ngày hôm sau, ông Nghệ bị đột quỵ và phải cấp cứu ở bệnh viện Cần Thơ.
“Khi đó, tôi đã chuẩn bị tinh thần dự đám tang, ít nhất tôi sẽ đặt vào quan tài của Nghệ bức ảnh Em bé Napalm, nơi mà nó vốn thuộc về.”
Chụp lại hình ảnh,Ông Nguyễn Thành Nghệ được đẩy ra khỏi phòng bệnh bằng xe lăn, sau khi qua cơn đột quỵ, gặp ông Carl Robinson lần đầu tại bệnh viện Cần Thơ. NGUỒN HÌNH ẢNH,THE STRINGER
Sau cùng, ông Nghệ đã vượt qua cơn nguy kịch. Trên chiếc xe lăn được đẩy ra từ phòng bệnh, ông Nghệ đã gặp ông Robinson. Lúc bấy giờ là tháng 4/2023.
“Tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc khi gặp được Nghệ. Ông ấy vừa qua cơn đột quỵ, khi đó tôi cố gắng từ từ giải thích mọi chuyện với ông ấy. Khi đó Nghệ hỏi tôi rằng: ‘Sao mãi bây giờ ông mới tìm đến tôi?’
“Ông ấy như tấm gương phản chiếu chính tôi. Vợ tôi, Kim Dung, bao năm qua vẫn khuyên tôi rằng: ‘Hãy quên đi. Anh không thể làm gì được đâu.’ Và có lẽ Nghệ cũng phải sống với điều đó, ông ấy có thể lại lẩm bẩm về bức hình. Các con ông có thể nói: ‘Ba à, hãy quên chuyện đó đi.’
“Nên khi chúng tôi gặp nhau trong bệnh viện ở Cần Thơ, chúng tôi như hai tấm gương phản chiếu cuộc đời nhau. Tìm thấy nhau. Đó thực sự là một khoảnh khắc xúc động và trọn vẹn trong cuộc đời tôi, khi gặp được ông Nghệ,” Robinson kể lại với BBC.
Khi Robinson từ tốn giới thiệu bản thân mình và kể lại cho ông Nghệ chuyện gì xảy ra với bức ảnh, con gái của ông Nghệ – Jannie Nguyễn – đã bật khóc.
“Con gái ông òa lên nức nở, gần như gào thét rằng: ‘Cuối cùng… cuối cùng đã có người đến để giải oan cho ba tôi’,” ông Robinson chia sẻ với BBC.
Với ông Robinson, khi tìm được ông Nguyễn Thành Nghệ để nói lời tạ lỗi thì câu chuyện đeo bám ông suốt hơn 50 năm đã tạm khép lại.
Việc làm phim The Stringer là câu chuyện của nhà sản xuất Gary Knight và đạo diễn Bảo Nguyễn.
“Vợ tôi luôn ủng hộ nhưng cũng muốn tôi quên đi mà sống. Khi đó, cuối cùng, vợ tôi cũng hiểu và rất tự hào về sự dũng cảm của tôi, nhưng tôi luôn giữ mình khiêm cung. Tôi chưa từng mưu cầu vinh quang hay tiền bạc,” ông Robinson nói.
Chuyện gì đã xảy ra với bức ảnh?
Công việc đầu tiên của ông Carl Robinson khi mới được hãng AP tuyển dụng vào đầu năm 1968 là viết chú thích ảnh. Ông cho biết điều quan trọng nhất mà ông học được từ là sự tôn trọng đối với quy trình đó.
“Tôi luôn đảm bảo rằng tên của người chụp được ghi đúng vào từng bức ảnh, dù họ là phóng viên chính thức, cộng tác viên, hay ‘stringer’ – tức cộng tác viên bán thời gian,” ông nói.
Ngày 8/6/1972 – ngày bức ảnh nổi tiếng ra đời – ông Robinson là biên tập viên ảnh phụ trách. Khi đang xem sổ ghi chú – nơi ghi lại cẩn thận số hiệu cuộn phim – ông nhìn thấy hai bản sao cùng một số hiệu: một trên cuộn phim, một trong sổ.
“Tôi vừa gõ vừa nhìn sang vai trái, thì Horst Faas cúi xuống sát tai tôi và nói: ‘Nick Út – ghi tên Nick Út’, tôi đã làm như thế. Đó là sự thật.”
Ông Robinson nói ông cảm thấy bứt rứt vì đã làm vậy. Ông cũng nói thêm trong suốt thời gian ông làm ở AP, ông chưa bao giờ bị yêu cầu phải ghi tên người khác vào ảnh.
Ông giải thích lý do ông biết bức ảnh không phải do ông Nick Út chụp là vì Jackson Ishizaki, người từ Tokyo đến hỗ trợ phần biên tập và tráng phim tạm thời, đã cho ông xem những bức ảnh khi nó đã được in.
Khi đó có hai bức: một bức nghiêng kín đáo của Kim Phúc đang chạy và một bức trực diện phía trước. Ông Robinson sau đó đã quay lại kiểm tra cuộn phim mà Ishizaki lựa chọn.
“Chúng tôi thường làm như thế – kiểm tra lại lần nữa tên tác giả. Bức chụp nghiêng là của Nick Út, còn bức chụp chính diện là của một cộng tác viên (stringer). Tôi kiểm tra kỹ càng khi làm việc đó.
“Chúng tôi có cả ‘đội kỵ binh’ các cộng tác viên Việt Nam. Họ có thể là người dân hoặc đôi khi là quân nhân tranh thủ kiếm thêm tiền. Khi tôi kiểm tra lại tên người gửi phim, tôi thấy đó là từ một cộng tác viên không quen thuộc – không phải người thường xuyên cộng tác với chúng tôi nên tôi không nhớ rõ tên,” ông Robinson thuật lại với BBC.
.Chụp lại hình ảnh,Ông Carl Robinson làm biên tập viên ảnh của AP tại Sài Gòn từ năm 1968. NGUỒN HÌNH ẢNH,CARL ROBINSON
Trong khi đó, ông Nick Út kể với BBC hồi tháng 1 rằng, sau khi đã đưa Kim Phúc đi bệnh viện, ông đã quay trở lại văn phòng và hét lên ông có hình đặc biệt về trận bom.
Ông Út nói lúc ấy không có ông Robinson hay có bất kỳ phóng viên nào khác, kể cả ông Nghệ, tại văn phòng.
“Khi rửa phim, Ishizaki thấy hình Kim Phúc trần truồng nên đã hỏi tôi tại sao cô ấy không mặc quần áo và tại sao ông lại chụp ảnh một cô bé ở truồng. Ông liền rửa ảnh 5×7 rồi mang ra phòng ngoài nơi có các phóng viên khác. Mọi người thấy bức hình liền gọi ông sếp của tôi là trưởng phòng ảnh của AP, ông Horst Faas, đang đi ăn trưa, chạy về gấp,” ông Út nói.
Và theo lời ông Út, khi ông Faas về tới văn phòng và cầm phim coi thì ông Robinson mới tới.
Còn ông Robinson nói với BBC rằng ông ăn trưa và quay lại văn phòng muộn hơn thường lệ, lúc ấy những bức ảnh đã được ông Jackson tráng xong và bày ra để xem xét.
“Chỉ có ba người trong phòng: tôi, Jackson và kỹ thuật viên phòng tối. Nick Út hoàn toàn không có mặt trong suốt quá trình đó, khi Horst Faas đến, khi tôi và Jackson thảo luận, chọn ảnh và chuẩn bị gửi đi.
“Nick chỉ bước vào sau đó. Cậu ấy mặc đồ thường – chắc là đã về nhà để thay đồ, tắm rửa. Nhưng rõ ràng là cậu ấy không đứng ngoài cửa để chờ một quyết định nào cả,” Robinson nói với BBC.
Chụp lại hình ảnh,Ảnh chụp nhân viên của AP tại Sài Gòn vào năm 1970 có ông Nick Út và ông Carl Robinson. NGUỒN HÌNH ẢNH,CARL ROBINSON
Email trả lời AP vào 15/2/2025, ông Robinson viết rằng việc chọn ảnh, trả lại các âm bản không dùng và thanh toán cho cộng tác viên luôn được thực hiện sau đó. Các nhiếp ảnh gia – dù là nhân viên hay cộng tác viên – chỉ đơn giản nộp phim, phim sẽ được ghi nhận lại, rồi họ rời khỏi văn phòng. Không ai ở lại để chờ quyết định cả.
“Họ không đứng lảng vảng phía sau vai chúng tôi để xem chuyện gì đang diễn ra. Họ để chúng tôi làm việc của mình,” ông Robinson khẳng định với BBC.
Trong cuộc phỏng vấn với BBC vào tháng 1, ông Út nói đã có bất đồng về bức hình nhưng không phải về việc ai là tác giả mà là đăng hay không đăng một bức ảnh có bé gái ở truồng.
Khi đó ông Robinson cho rằng không nên đăng, còn ông Faas đồng ý gửi đi. Sau đó, nhờ quyết định này mà bức ảnh trở nên nổi tiếng, đoạt giải Pulitzer và giải Ảnh báo chí Thế giới trong cùng năm 1973.
Ông Robinson giải thích rằng hai chuyện này là tách bạch, ông thừa nhận mình đã không đồng tình về bức ảnh khỏa thân và điều đó đơn giản là tuân theo chính sách của AP – không đăng ảnh khỏa thân trực diện, kể cả với trẻ em.
“Tôi không có gì để bực tức. Horst là cấp trên của tôi, là trưởng văn phòng, còn tôi là biên tập ảnh nên quyết định cuối cùng là ở ông ấy. Tôi không mang mối hận hay cảm thấy bị gạt ra bên lề bởi tranh luận là chuyện bình thưởng ở tòa soạn. Tôi lên tiếng ở đây là về việc ai là tác giả của bức ảnh,” ông nói với BBC.
Ông nói thêm rằng khi đó, ông không đủ dũng khí để chất vấn hành động của cấp trên của mình – người đã cho ông công việc này – vì ông muốn tiếp tục ở lại Sài Gòn với người vợ Việt Nam và hai đứa con thơ.
Phim The Stringer – Tại sao bây giờ?
Chụp lại hình ảnh,Nhà sản xuất Gary Knight (trái) và đạo diễn Bảo Nguyễn tại Liên hoan phim Sundance ngày 25/1 khi công chiếu phim. NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES
Theo đoàn làm phim, câu chuyện từ ông Carl Robinson là “bước ngoặt” cho ra đời phim The Stringer nhưng phim không chỉ dựa vào lời kể của ông Robinson.
Chia sẻ với BBC về phim The Stringer, ông Bảo Nguyễn nói rằng lời chia sẻ từ Carl Robinson đã khiến ông tin tưởng về câu chuyện và gánh nặng mà ông Robinson đã mang suốt hơn nửa thế kỷ.
“Những giám định hình ảnh, phân tích do tổ chức INDEX thực hiện đã củng cố lời kể trước đây của ông Robinson. Tôi nhận ra rằng câu chuyện của ông Nghệ xứng đáng được xem xét một cách nghiêm túc.
“Điều này quan trọng vì sự toàn vẹn, liêm chính của bất kỳ quá trình đánh giá lại lịch sử nào đều phụ thuộc vào tính minh bạch, sự độc lập và tinh thần sẵn sàng xem xét lại những giả định đã tồn tại từ lâu. Đó cũng là một phần lý do tôi thực hiện phim này – không phải để viết lại lịch sử, mà để mở ra không gian cho những điều từng bị lãng quên và để trân trọng sự thật thầm lặng mà những người chưa từng được mời lên tiếng vẫn luôn cố gắng gìn giữ,” ông Bảo nói với BBC.
Lớn lên là một người Mỹ gốc Việt, đạo diễn Bảo Nguyễn nói rằng ông thường thấy Chiến tranh Việt Nam như một di sản mà thế hệ ông thừa kế, nhưng chưa bao giờ thực sự hiểu hết, chạm được đến.
“Nó tựa như một thứ gì đó luôn hiện hữu bên lề, được kể qua những bức hình, những tít báo, nhưng hiếm khi là những giọng nói thân thuộc. Lần đầu biết đến câu chuyện của ông Nghệ, điều khiến tôi xúc động không chỉ là câu hỏi về tác giả bức ảnh, mà còn là cách ông âm thầm đeo mang ký ức đó suốt hơn 50 năm. Ông không đòi hỏi sự chú ý, ông chỉ muốn được lắng nghe.
“Sự im lặng ấy đã chạm đến tận sâu trong tôi. The Stringer bắt đầu như một hành trình đi tìm sự thật và là cơ hội để lắng nghe một góc nhìn chưa từng được lên tiếng,” ông nói.
Chụp lại hình ảnh,Ông Trần Văn Thân, nhân viên phụ trách âm thanh của NBC, cũng là anh rể của ông Nguyễn Thành Nghệ, là một trong những ít người Việt Nam có mặt tại hiện trường ngày hôm đó vẫn còn sống đến nay. NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES
Cũng chính vì sự im lặng này, đạo diễn Bảo Nguyễn càng muốn tìm hiểu lý do phía sau câu chuyện – vì sao bị lãng quên hơn 50 năm.
Trong quá trình làm phim, ông dần nhận ra những đóng góp của các nhà báo Việt Nam – đặc biệt là những người làm việc tại địa phương – chưa từng được đưa vào cuộc đối thoại lịch sử rộng lớn hơn.
Người đã giúp ông hiểu rõ điều này là ông Trần Văn Thân, nhân viên phụ trách âm thanh của NBC [anh rể của ông Nghệ]. Ông Thân là một trong số ít người Việt Nam còn sống có mặt tại hiện trường. Trong phim, ông Thân nói rằng đã chứng kiến ông Nghệ chụp bức ảnh đó.
“Ông Thân chia sẻ rằng ông đã giữ câu chuyện này trong nhiều năm và với tư cách là người làm việc trong một hệ thống truyền thông quốc tế lớn hơn, ông cảm thấy mình không nên lên tiếng.
“Báo cáo của AP đã không bao gồm góc nhìn của Trần Văn Thân và việc thiếu vắng lời kể của ông ấy cho tới nay, phản ánh một thực tế rộng lớn hơn mà tôi chứng kiến: rằng tiếng nói của người Việt thường xuyên bị gạt ngoài lề trong chính những câu chuyện mà họ giữ vai trò trung tâm.
“Ông Thân có công việc, gia đình, trách nhiệm. Điều đó khiến tôi phải suy nghĩ lại câu hỏi thường thấy về câu chuyện của ông Nghệ – ‘tại sao lại là bây giờ?’
“Trong một số trường hợp, vấn đề không nằm ở việc chờ đến lúc lên tiếng, mà là liệu người đó cảm thấy mình có thể lên tiếng được hay không. Tôi nghĩ bây giờ là thời điểm có nhiều người chịu lắng lòng nghe hơn. Đó là lý do tại sao bây giờ là thời điểm thích hợp để lên tiếng,” ông Bảo nói với BBC.
Cho đến nay, AP, đơn vị sở hữu bản quyền tấm ảnh Em bé Napalm, vẫn giữ nguyên tên tác giả là Nick Út. Họ đã thực hiện hai cuộc điều tra và đi đến kết luận rằng việc Nick Út chụp bức ảnh là “có khả năng”, nhưng không thể chứng minh một cách dứt khoát do thời gian đã trôi qua, thiếu bằng chứng then chốt – chẳng hạn như phim âm bản đã bị mất, hạn chế về công nghệ và sự qua đời của một số nhân vật quan trọng có liên quan.
Mặt khác, AP cũng cho biết: “Những phát hiện mới được hé lộ trong quá trình điều tra đã đặt ra những câu hỏi chưa có lời giải và AP vẫn để ngỏ khả năng rằng Nick Út không chụp bức ảnh này.”
Ý kiến liên quan đến Nick Út và bức ảnh “Em bé Napalm”
Nick Út trong một lần về Việt Nam, ra sách và tặng riêng cho ông Trương Tấn Sang (Hình: VietnamNet)
Dù hãng tin AP cho biết “không tìm thấy bằng chứng xác đáng” để có thể thay đổi tác quyền bức ảnh “Em bé Napalm” của nhiếp ảnh gia Nick Út, nhưng mới đây World Press Photo nói họ ngừng ghi nhận Nick Út là tác giả bức ảnh này.
World Press Photo tuyên bố như thế sau một cuộc điều tra, cho rằng bức ảnh này có thể do một người khác chụp.
Cuộc điều tra của World Press Photo được tiến hành sau khi phim tài liệu “The Stringer” (Người Kéo Dây) công chiếu vào đầu năm, cho rằng “Em bé Napalm” – một trong những bức ảnh tiêu biểu của thế kỷ 20, được chụp bởi một người có tên Nguyễn Thành Nghệ.
Mặc dù vậy, World Press Photo nói rằng có khả năng tác giả thực sự của bức ảnh sẽ không bao giờ được xác định rõ ràng, và quyết định đình chỉ ghi nhận Nick Út là tác giả bức ảnh sẽ có hiệu lực tới khi có bằng chứng khác.
Thiết nghĩ, dù tác giả thực sự của bức ảnh là Nick Út đi nữa, thì vẫn phải nói rằng bức ảnh đó đã ít nhiều gây thiệt hại cho sự nghiệp chính nghĩa của Việt Nam Cộng Hòa. Cho nên chẳng hay ho gì khi nhắc lại bức ảnh đó.
Và cũng chẳng hay ho gì khi nhắc lại cái tên Nick Út, kẻ đã làm tổn hại hình ảnh của Việt Nam Cộng Hòa.
2.
Cuộc chiến Việt Nam đã kết thúc tròn 50 năm. Tới giờ này, nhà cầm quyền VN vẫn thích nói những từ “hòa hợp, hòa giải” (HHHG), thể như đã quen mồm, không nói không chịu được.
Sau đây là ý kiến của một số vị quan tâm tới tình hình đất nước :
-Theo tôi, chuyện HHHG chỉ là ngụy biện và không cần thiết, vì 50 năm qua đã chứng minh là không thể có được chuyện HHHG giữa người cộng sản và người quốc gia chống cộng. Khi nào đất nước VN không còn CS, thực sự có tự do, dân chủ thì lịch sử sẽ được viết lại trung thực, sự thật sẽ được phơi bày.
-Tôi đồng ý với ông Lý Quang Diệu khi ông cho rằng các nhà lãnh đạo Việt Nam bị giam cầm trong ý thức hệ CS. Chính vì ý thức hệ này mà việc HHHG trở nên bất khả thi về phía “Bên Thắng Cuộc.”
-Ngày nào chính quyền Hà Nội còn sử dụng những từ “Chống Mỹ cứu nước,” “giải phóng miền Nam”… thì ngày đó vẫn chưa có HHHG!
( KRON ) — Theo báo cáo, nhân viên của TikTok Shop tại Hoa Kỳ đang chuẩn bị cho việc sa thải sau khi được yêu cầu làm việc tại nhà vào thứ Tư. Công ty đã yêu cầu nhân viên thương mại điện tử của mình ở nhà trong khi chờ email về “những quyết định khó khăn”, Bloomberg đưa tin.
Trích dẫn một bản ghi nhớ nội bộ, Bloomberg đưa tin rằng TikTok do Trung Quốc sở hữu đang tìm cách “tạo ra một mô hình hoạt động hiệu quả hơn”. Mu Qing, người đã tiếp quản TikTok Shop tại Hoa Kỳ vào tháng trước, được cho là đã nói với các nhân viên rằng họ sẽ mong đợi “những thay đổi về hoạt động và nhân sự đối với trung tâm hoạt động thương mại điện tử Hoa Kỳ và các nhóm tài khoản chính toàn cầu bắt đầu vào sáng thứ Tư”.
Ra mắt vào năm 2023, TikTok Shop được cho là đã chứng kiến sự tăng trưởng nhanh chóng. Tuy nhiên, tương lai hoạt động của TikTok tại Hoa Kỳ nói chung vẫn chưa chắc chắn khi lệnh cấm tiềm tàng vẫn còn lờ mờ.
Các mức thuế quan lúc có lúc không của chính quyền Trump với Trung Quốc và các đối tác thương mại khác đã làm phức tạp thêm hoạt động thương mại điện tử của ứng dụng này.
Năm ngoái, bất chấp nguy cơ bị cấm, TikTok được cho là đã đồng ý thuê lại một văn phòng lớn tại San Jose từ Roku.
